Войти через

  • 06:35:46
  • -16°C

Четверг, 14 декабря$ 335.38  € 394.07  ₽ 5.67

 

Рухани жаңғыру

В Алматинской области презентовали сборник песен Семиречья

В рамках программной статьи Елбасы «Взгляд в будущее: модернизация общественного сознания» в региональной службе коммуникаций области состоялась Презентация проекта «7 лучших песен Жетысу». Цель проекта - ознакомление гостей и жителей Алматинской области с культурным наследием региона. Сборник лучших произведений включает в себя 7 песен: «Үшконыр» слова Н.Назарбаева, муз. А.Коразбаева, «Алатау» слова Н.Тилендиева, муз. Н.Әлимкулова, «Жер сулуы - Жетысу» слова Д.Рақышева, муз. А.Дәуренбекова, «Жетысудын кыздары-ай» слова Е.Рахмадиева, муз. А. Асылбекова, «Жетысу» С.Каримбаева, «Жетысу мен Кокшедей» М.Егинбаева и К.Салыкова, а также «Сайран олкем Жетысу» Д.Курамысова и Н.Әбдирахыма. Сборник будут дарить гостям из других регионов, а также со всей республики, чтобы ознакомить их с историко-культурным наследием и подарить частичку Жетысу.

В Талдыкоргане выбрали лучшего экскурсовода Жетысу

В рамках реализации государственной программы Елбасы «Взгляд в будущее: модернизация общественного сознания» в областном центре прошел конкурс, где был определен лучший экскурсовод Жетысу. Организатором мероприятия выступило управление культуры, архивов и документации при поддержке областной Ассамблеи народа Казахстана и историко-краеведческого музея им.М.Тынышпаева. Целью мероприятия является развитие научно-исследовательской и массово-просветительской работы музеев, формирование творческого взгляда, совершенствование профессионализма и ответственности к должностным обязанностям экскурсоводов. Конкурс проходил в три тура, вначале участники из семнадцати музеев региона презентовали домашнюю заготовку на тему «Легенды родного края», в следующем рассказали об экспонатах, и по результатам заключительного тура «Один день в музее» были выявлены лучшие профессионалы в своем деле. Сопровождали мероприятие музыкальные выступления артистов. Помимо вручения сертификатов об участии в конкурсе, отдельно наградили благодарственными письмами от управления культуры, архивов и документации. После объявили призеров по номинациям: «Лучшее домашнее задание», «Ведущий специалист», «Мастер-экскурсовод» и «Приз зрительских симпатий». Третье место досталось Зауреш Демеукуловой из историко-краеведческого музея Балхашского района, второе – Айжан Оразбаевой из литературно-мемориального музея имени И.Жансугурова. Первое же место было вручено двум специалистам своего дела – Айнур Айтжан из историко-краеведческого музея села Шелек и Мейржану Мусабаеву из литературно-мемориального музея им. Суюнбая.

«Алтын-Эмель»: творение природы

В рамках государственной программы «Взгляд в будущее: модернизация общественного сознания» в области прошла экспедиция «Сакральный Казахстан». Участвовали в ней блогеры и журналистов. Они посетили главное достояние Кербулакского района национальный парк «Алтын-Эмель», где «промелькнувший метеор» казахской земли Шокан Валиханов нашел свое последнее пристанище. Именно с его мемориального музея началась экскурсия в «Алтын-Эмель». Он открылся в 1985 году в честь 150-летнего юбилея ученого. Архитектура музея отражает традиции казахских мемориальных сооружений. Стены выделены угловыми элементами, связанные в древних верованиях казахов с четырьмя углами вселенной. Музей состоит из трех комнат, где сначала рассказывается политическая, социальная жизнь историка, затем годы его учебы в кадетском корпусе, начало служебной деятельности, знакомство с представителями русской интеллигенции, и главное тут хранят научные труды ученого. В мемориальном музее сохранены более 900 экспонатов. И каждая из них связана с жизнью Шокана Валиханова. Для удобства гостей музей работает ежедневно, без выходных. - Столько тайн здесь хранится, нужно только изучать и изучать. Думаю, что каждый казахстанец должен побывать в «Алтын-Эмеле». Мне показалось, что эта первозданная природа больше интересует не сколько казахстанцев, а больше иностранцев. А еще «Алтын -Эмел» надо посещать школьникам. Это обязательно. Потому что не всегда мы представляем себе, что у нас есть. А ведь для этого ничего практически не нужно, кроме желания самих учеников и помощи со стороны местных властей, - говорит Серик Мамбетов основатель сайта «Матрица». По словам специалистов парка в текущем году в «Алтын-Эмеле» побывало около 9000 людей из них почти 3800 иностранцы.

Чей архив лучше?

В селе Алмалыбак Карасайского района, в государственном архиве Алматинской области, были подведены итоги самого первого на земле Жетысу конкурса «Үздік ведомстволық архив» («Лучший ведомственный архив»). Организован он был коллективом этого архива совместно с управлением культуры, архивов и документации в рамках реализации государственной программы «Рухани жаңғыру» и проекта «Архивтер сөйлейді». Его цель – изменить отношение руководителей к архивам и помочь обеспечить сохранность документов на ведомственном уровне. Конкурс проходил в сентябре-октябре текущего года. В нем принимала участие 21 государственная организация. Были представлены также местные исполнительные и правоохранительные органы. И вот пришло время подвести итоги. Тепло приветствовал участников торжества и благодарил за активность руководитель областного управления культуры, архивов и документации Акан Абдуалиев. Он также напомнил, как важно правильно принимать документы, обеспечивать их учет и сохранность, проводить экспертизу на предмет их ценности, а также своевременно передавать на постоянное хранение в соответствующий государственный архив.  К слову сказать, в нашей области источником комплектования архивов являются 787 организаций, но лишь в 325 из них имеются специальные помещения для хранения документов и лишь в 29 выделены штаты архивистов. К сожалению, в большинстве из организаций сохранность документов обеспечивается не на должном уровне. В итоге порядка 30% запросов граждан не находят положительных ответов. И потому цель конкурса – привлечь внимание руководителей ведомств к данной проблеме. Во время торжества особо отмечались организации, где созданы все условия для работы ведомственных архивов – от помещений до материально-технического обеспечения. Также были показаны видеофильмы о работе двух ведомств, которым были присуждены первые места. Затем состоялась церемония награждения победителей и поощрения активных участников конкурса, провели которую заведующая одного из отделов областного управления культуры, архивов и документации Гулим Абсейтова и генеральный директор государственного архива Алматинской области Гульмира Кулмуханбетова.  Так, заслуги шести организаций, занявших призовые места, были отмечены ценными подарками. Вручались и благодарственные письма.  На первом месте – коллективы Талгарской районной больницы и прокуратуры Уйгурского района. Подарками им стали, соответственно, ноутбук и кондиционер. На втором месте – аппарат акима Ескельдинского района и Райымбекский районный суд №2, представителям которых были вручены принтеры. Два третьих места присуждены коллективам управления государственных доходов по городу Текели и Райымбекского районного суда №2. Подарками для них также стали принтеры. Благодарственными письмами были отмечены руководители организаций-победителей и самые активные участники конкурса. Выступили также архивариус Талгарской центральной районной больницы Дина Байгужина и специалист аппарата акима Ескельдинского района Жанахмет Исабаев, подчеркнувшие жизненную необходимость такого вот конкурса, чтобы поднять качество архивной работы на качественно новый уровень.  Как убеждены его организаторы, в будущем этот конкурс станет традиционным и внесет свою весомую лепту в создание ведомственных архивов во всех организациях. С учетом того, что уже со следующего года в нашей стране планируется внедрение единой программы по электронному архиву, назрела необходимость выделения штатных единиц архивистов и программистов практически во всех учреждениях области.  Танзиля Салимова, Карасайский район.

Необъятные красоты Жетысу

Край Жетысу называют «золотой колыбелью». Здесь есть все и горы, и реки, и исторические объекты. И каждый из нас должен побывать в этих прекрасных местах, которые ни в чем не уступают ни по красоте ни по исторической значимости швейцарским Альпам, египетским пирамидам, и индийскому Таджмахалу. И одним из таких красивейших мест Семиречья является городище Койлык. Именно тут хранится история нашей страны. Главная находка в этом городище - это будийский храм, археологические исследования которого начались в 1964 году. Именно тогда заложили ряд шурфов и снят план городища, после этого научные работы не проводились здесь долгие годы. Возобновились они в 1998 году именно тогда был и раскопан объект, идентифицированный как «буддийский храм», а так же исследована жилая усадьба на цитадели городища и вскрыта баня хамам. Помимо этого, найдены остатки мечети, на место которой сейчас возводят новую. По словам ученных, через Койлык проходил Великий Шелковый путь, а значит люди разной веры. Это место считалось важным для представителей разных религий и культур. Будийский Храм состоял из 8 комнат. Стены его изготовлены из жженого кирпича, поэтому до сегодняшнего дня сохранился фундамент. Хотя многие доказывают, что такой вид строительства возник в современности, но, благодаря раскопкам, мы видим, что их использовали в те века. Ометим, что также в буддийском храме найдены остатки водопровода, что говорит о высокой культуре жителей города. Здесь находили ванную, кувшины, посуды, ювелирные изделия и многое другое. Все эти вещи сохранены в Алматинском музее и в музее Койлык. Главная находка, это статуя Будды, именно она говорит о том, что здесь был храм. Напомним, что в 2013 году Министерство культуры и информации РК включило Городище Койлык в число претендентов на вхождение в список памятников истории и культуры Всемирного наследия ЮНЕСКО.

«Алтын адамның» сүйегі жер қойнына беріледі

Мәдени, оның ішінде сакральді туризмді дамыту қазіргі таңда еліміздің мәдениет саласында баса назар аударылып отырған салалардың бірі. Сала мамандарының алдында мәдени-қорық мұражайлардың жұмысын жандандырып, туристік орынға тайналдыру міндеті де тұр. Осы бағыттағы жұмыстармен танысу мақсатында «Есік» тарихи-мәдени қорық-мұражайының директоры, аудандық мәслихат депутаты, тарих ғылымдарының кандидаты Гүлмира Райылқызы Мұхтаровамен әңгімелескен едік. – Гүлмира Райылқызы, өзі-ңіз басқарып отырған «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражайы еліміздегі туристік әлеуеті жоғары орындардың бірі. Осыдан үш жыл бұрын қабылданған ҚР Мәдени саясатының  тұжы-рымдамасында қорық-мұра-жайлардың жұмыс істеу тұжы-рымдамаларын  қайта қарау қажеттігі айтылған болатын. «Бұл бірегей объектілер мәдени туризмнің әлемдік орта-лықтарына айналуға тиіс», – деген міндет қойылған еді. Осы бағытта қандай жұмыстар атқа-рылуда? – ҚР Мәдениет және спорт министрі А.Мұхамедиұлының осы қызметке келгендегі алғашқы қадамдарының бірі тұжырымдаманы қабылдау және қорық-музейлердің статусын көтеру болды. ҚР Мәдени саясатының  тұжырымдамасында қорық-мұражайлардың ғылыми мекеме ретінде дамуына үлкен көңіл бөлінеді. Осыған байланысты, 2015 жылдардан бастап еліміздегі қорық-музейлерге ғылыми мекеме ретінде аккредитациядан өтуге және археологиялық қазба жұмыстарын жүргізуге  лицензия алуға міндеттелді. Ал біз, «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражайы республикамызда алғашқылардың бірі болып 2012 жылы ғылыми мекеме ретінде аккредитациядан өттік. Археологиялық қазба жұмыстарын жүргізуге 2011 жылы лицензия алған едік. Республикалық деңгейде 9 қорық-мұражай бар. Соның ішінде «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражайы ең жас мұражай, 2010 жылы ашылды. Соған қарамастан, біз осындай ғылыми жолға түстік. Қорық-музей 2011 жылдан бастап, «Есік қорғаны және Жетісу сақтарының мәдениеті мен  тарихы», «Жетісу сақтарының идеологиясы мен мифологиясы» деп аталған екі ғылыми-қолданбалы жобаны жүзеге асырып отырмыз. Аталған жобалардың аясында ең алдымен  Жетісу жеріндегі Сақ кезеңіне жататын обалардың тізімін, паспортын жасау, сақталу, қорғалу деңгейлерін анықтау жұмыстарын жүргіздік. Нәтижесінде құрып кету алдында тұрған апатты қорғандарға  қазба жұмыстарын жүргіздік. – Бұл жұмыстар осы қорық аумағындағы жерде  жүргізілді ме? – 2013 жылы «Есік» қорық-музейінің қорғау аумағы бекітілді. Оған 80-нен астам сақ қорғандары кіреді. Бірақ ол қорғандарды қазуды жоспарлап отырған жоқпыз. Ол қорғандарды біз мейлінше сақтауды көздеп отырмыз. Зерттеу жұмыстарын жүргізудің нәтижесінде республика көлемінде қазба жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік беретін, әрі мерзімі шектелмеген лицензияға ие болдық. Сонымен қатар, қазба жұмыстарын жүргізуде шет елдермен тығыз байланыстамыз. 2013 жылы Оңүстік Корея еліндегі тоғыз ғылыми-мекемемен келісім-шартқа отыр-дық. Солардың төртеуімен  бірлесе отырып 2016 жылы Өрнек қорымында  құрып кету алдында тұрған екі қорғанды қаздық. Биыл сол мамандармен Рахат шатқалындағы екі қорғанды қазуға кірістік. 2015 жылы ҚХР-дағы ең ірі археологиялық ғылыми-зерттеу мекемесі – Шәнси провинциясының Археология институтымен 5 жылға келісім-шартқа отырдық. Соның нәтижесінде биыл Рахат қалашығын зерттеуге кірістік. 2013 жылы Дания мемлекетіндегі Копенгаген университетінің Геогенетика орталығымен танысуға мүмкіндік туды. Арадағы келіссөздер нәтижесінде аталмыш орталықтың жас маманы Петер Даамгард «Алтын адамның» қаңқа сүйектерінің және басқа да зерттеу нәтижесінде табылған адам және жануар сүйектерінің үлгісін алып кетті. Қазір бұл сүйектердің зерттелу нәтижесі бойынша үлкен ғылыми мақала баспасөзге дайындалуда. – Зерттеулер нәтижесінде қандай жаңалықтар ашылды? Обалардың қандай тылсым құпиялары бар екен? – Сақ дәуіріне тән қорғандардың құпиялары, тылсым сырлары өте көп. Есік қаласының төңірегінде КСРО-кезеңіне дейін 600-ден астам оба болған, қазіргі күнде соның 150-дейі ғана қалды. Сол 150-дей обаның 83-і біздің қорғау аумағымызға кіреді. Қалғанының бәрі саяжайлардың ішінде қалып кеткен. Бір қорған бір қорғанға ұқсамайды. Оның әрқайсысы бір жатқан құпия, жаңалық. Тіпті ішкі құрылымы, жерлеу тәсілі, заттардың түрлерін айтпағанда, әр қорғанның үстінде өсіп тұрған  шөптердің өзінің бірін-бірі қайталамайтыны таң қалдырады. – Қазылған обалардың бәрінен де сүйектер, бұйымдар табылып жата ма? – Әрине. Бұл обалардың бәрі тоналған обалардың қатарында. Осыдан екі жарым мың жыл бұрын, сонау Сақ дәуірінде жерленген кезінен бастап тоналып келген. Соның өзінде де, біз осы қазба жұмысы нәтижесінде табылған заттар арқылы қорымызды жылдан жылға толықтырып келеміз. Тіпті қазба жұмысы нәтижесінде арнайы экспозициялық археологиялық зал аштық.  1970 жылдары табылған «Алтын адам» да сондай тоналған деп есептелген обадан табылған. «Алтын адам» табылғалы бері 45 жылдан астам уақыт өтсе де оны зерттеу жұмыстары толастамай, тіпті шетел ғалымдарының қызығушылығы жыл санап артуда. Дегенмен, Еліміздің Тәуел-сіздігінің символына айналған, Нью-Иорк қаласындағы штаб-пәтерінде, ҚР Президентінің  резиденциясында, ҚР Ұлт-тық банкінде, Ұлттық, Орталық музейлерде  орын алған  «Алтын адамның» айналасында әлі күнге дейін жауабы табылмаған сұрақтар аз емес. Оның шығу тегі, жасы, жынысы, әлеуметтік дәрежесі, киіміндегі алтын әшекейлердің орналасу тәртібі мен мәні және т.б. төңірегінде айтыс-тартыстар көп. Тек бір қаңқа сүйегі бойынша қаншама жұмбақтар бар. 2011 жылдан бастап «Есік» қорық-музейінің ғылыми қызметкерлері осы сұрақтарға жауап іздеп зерттеу жұмыста-рын бастады. Нәтижесінде,  біріншіден, зерттеу барысында 1969-1970 жылдардағы экспедиция мүшелері мен куәгерлерден сұхбат алынды, мұрағат құжаттары мен деректі фильмдер зерттелді. 2016 ж. «Тайны Золотого человека» атты жинақтың баспасөзде жарық көруі сол еңбектің жемісі. Екіншіден, осыған дейін із-түзсіз жоғалып кетті деп есептелген «Алтын адамның» қаңқа сүйегі  2013 жылы «Есік» қорық-музейіне қайтарылды.  Қорық-музей қызметкерлерінің қуанышы, ендігі кезде қаңқа сүйекті зерттеу арқылы бастапқыда айтылған  сұрақтарға жауаптар іздеу сынды жауапкершілігі үлкен жүкті атқарумен ұласты. Ең алдымен қаңқа сүйектің «Алтын адамға» тиесілі екендігін дәлелдеу, дәлелденген жағдайда сараптама жұмыстарын жалғастыру мәселесін шешу керек еді.  Өкінішке қарай, сүйектердің арасында бас сүйегінің болмауы мүмкіншіліктерді шектеді. Табылған қаңқа сүйек, «Алтын адамды» алғашқы тапқан ағамыз Б.Нұрмұханбетовке, кезінде археолог-студент ретінде экспедицияға қатысқан, қазіргі кезде сақ тақырыбын жан-жақты зерттеп жүрген, білікті маман А.Акишевке көрсетілді. Олар мойын-даған қаңқа сүйек белгілі антропологтар О.Смағұлов пен А.Смағұловаға көрсетілді. Ғалымдар қаңқа сүйектерінің сақталу жағдайының нашарлығын айта отырып, жасы шамамен 17-20 жаста, ер адамның сүйегі деген  алғашқы сараптама қорытындысын берді. 2015 жылдың маусым айында «Есік» қорық-музейіне келген венгрлік антрополог ғалым Андраш Биро  «Алтын адамның» иық және жамбас сүйектерін мұқият қарап, оның жетіліп келе жатқан, 16-18 жастағы бозбаланың сүйегі болуы мүмкін деген қорытынды жасады. Сүйектерінің жіңішкелігі оның ақсүйектер әулетіне жататындығынан деп атап көрсетті. Ендігі кезекте «Алтын адамның» бас сүйегін іздестіру, қаңқа сүйегін зерттеу жұмысын аяқтау, оны жер қойнауына тапсыру сияқты күрделі де жауапты жұмыстар күтіп тұр. – «Алтын адамның сүйегі» жер қойнына тапсырылса, бұл алдағы уақытта киелі, туристік орынға айналады ғой? – Әрине, өздеріңіз білесіздер, киелі орындар  мәселесіне соңғы уақытта баса назар аударылуда. Алтын адамды жерлеп, оның үстіне қорған салатын болсақ, ол да бір қасиетті орынға айналатыны күмәнсіз. – Сақ дәуірінің бай тарихынан мол хабар беретін «Алтын адам» жетпісінші жылдары табылды. Бірақ, белгісіз себептермен ол жоғалып қалды, дұрысырақ айтқанда, әлдеқалай бір қораптың ішінде елеусіз қалып кетті. Бұл сол кездегі мамандардың салғырттығынан болды ма, әлде мұнда қандай да бір саяси астар  бар ма еді? – Меніңше, бұл саяси мақсаттардан гөрі салғырттықтан болған жәйт. Әрине сол кездегі жағдайды да ескеру керек.  Төрт мыңнан астам әшекей бұйыммен бірге жерленген «Алтын адамның» табылуы күтпеген жағдай. Алтын әшекейлерді зерттеуге баса көңіл бөлініп, қаңқа сүйекті зерттеу мәселесі  екінші кезекке қалып қойған болса керек.  – Байқап отырсақ, қорық аумағында жүргізіліп жатқан археологиялық барлау жұмыстарының бәрі де шетелдік, соның ішінде қытайлық, кореялық мамандармен бірлесе жүргізілуде. Біздің жеріміздегі мұраны қазып, зерттеуден  олардың ұтары не?  Ал біздің мақсат, тек археологиялық қазба жұмыстарын жүргізуде шет елдік озық тәжірибені үйрену ғана ма? – Олар үшін де, бұл – тәжірибе алмасу. Олар бізде ғана қазба жұмыстарын жүргізіп жатқан жоқ. Моңғолия, Өзбекстан, Жапония сияқты елдерде де зерттеу жұмыстарын жүргізіп, нәтижелерін салыстырып, өз беттерінше қорытынды жасап жатыр. Бір сөзбен айтқанда, біз шет елдік мамандармен бірлесе жұмыс жасап, әлемдік тәжірибеге өз үлесімізді қосып отырмыз. Екіншіден, Оңтүстік Корея ғалымдары бізбен арғы түп атамыз бір деп есептейді. Олар да өздерінің тарихын ғұндармен, үйсіндермен байланыстырады. Сондықтан, олар да бұл зерттеуді өздерінің  ата-бабаларының тамырын зерттеу деп біледі. Ал біздің корей және кытай археологтарынан  үйренеріміз көп.  Оны мойындауымыз керек. – «Алтын адам» тәрізді еліміздің ең әйгілі археологиялық олжасы табылған тарихи орынға деген өз жерлестеріміздің қызығушылығы қандай? – «Есік» қорғанынан табылған «Алтын адам» тек Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін баға жетпес құндылық. Арнайы зерттеулер, қайта қалпына келтіру жұмыстары нәтижесінде оның  маңыздылығы күннен күнге артып, біздің сана сезімімізге, дүниетанымымызға әсері күшейе түспек. Қызығушылықтың бір дәлелі алтын адамның табылған жерінен республикалық қорық-музейдің ашылғандығы. Жергілікті тұрғындар «Алтын адам» табылған жерде өмір сүріп жатқандықтарын мақтаныш етеді. – Тұжырымдаманы жүзеге асы-рудың бірінші кезеңінің түйінді индикаторының бірі  «мұражайларға келу санын 3 есе ұлғайту» болып отыр. Бұл үшін, әрине, музейлеріміздің «ғылым, білім, коммуникация, мәдени ақпарат пен шығармашылық инновациялар орталығы» деңгейіне көтерілуі қажет. Материалдық-техникалық базаны нығайту жұмыстары қалай болып жатыр?  – 2015 жылы жыл бойына келушілер саны 300-400 адам болса, қазір жылына 17 мыңға дейін жетеді.Алайда, былтырғы 17 мың келушінің 3 пайызы ғана жергілікті халық. Біз 3 жыл қатарынан қорық-музейде «Музей түні» іс-шарасын өткізіп келеміз. Сол күні келушілер саны 4 мыңға дейін барады және келушілердің басым көпшілігі жергілікті тұрғындар. Қаржыландыру мәселесіне келетін болсақ, әрине мемлекет тарапынан субсидия бөлінеді.  Қорық-музей қазыналық мекеме ретінде кіріс табуы  да қажет. Кірісіміздің бір бөлігі   материалдық-техникалық базамызды дамытуға жұмсалады. Дегенмен қаражат мәселесі өзекті. Әлі де болса өмірдің талабына сай қорық-музей  құру жолында қаражат тапшылығын сезінеміз. Биыл ҚР Мәдениет және спорт министрлігі Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласында алға қойылған рухани жаңғыру міндет-терін жүзеге асыру мақсатында Қазақ-станның киелі жерлерінің географиясын әзірлеу шараларына кірісіп кетті. Осы бағдарлама аясында бірқатар республикалық музей-қорықтардың қор-ғауына алынған ескерткіштердің тартымды туристік нысандарға айналдыру мақсатында оларды зерттеу, дамыту, насихаттау ісіне қолайлы жағдай жасайтын Сапар орталықтарын салу жұмыстарын жоспарлап отыр. Олардың қатарында Есік қорық-музейі де бар. Алдағы жылдары материалдық-техникалық базамыз жақсарады деген үміттеміз. – Ұлттық мәдени-тарихи мұрала-рымызды сақтап, келешек ұрпаққа жеткізу үшін қол ұшын беріп, мате-риалдық немесе моральдық тұрғыда қолдап жүрген азаматтар бар ма? – Қазір Үкімет тарапынан меценат-тардың көмегін көрсету мәселесін заңдастыру қарастырылуда. Бұл мәселе Үкімет тарапынан реттелсе бізге де оңай болар еді. Себебі, кейде  көмек көрсетудің өзі  қағазбастылықтың салдарынан қиын болып жатады.  Дегенмен, қорық-музейге азды-көпті көмек көрсететін адамдар жоқ емес. Мысалы, қорық-музейдің территориясын абаттандыру түгелге дерлік осы демеушілердің көмегімен іске асты. Қорық-музейдің алдында  Ж.Набиев сынды азаматтың көмегімен құрылған 12 қанатты стационарлы киіз үй бар. Ол үйде біз конференциялар, семинарлар өткіземіз. Кейде, тіпті, экспозициялық көрме ретінде пайдаланамыз. Кездейсоқ табылған артефактілерді сыйға беріп кететін азаматтарда кездеседі. Мұның өзін үлкен демеушілік қолдау деп білеміз. – Жалпы, мәдени саясатты реформалауда кадр саясатының дұрыс жүргізілуі ауадай қажет. Мәдени мұраларымызды  сақтау ісіне жас, білікті кадрларды тарту жағы қалай болып жатыр? – Өзіңіз білесіз, елімізде музей ісі мамандарын ұлттық университетімізде бір ғана кафедра дайындайды. Музейтанушы, жалпы, музей саласын бітірген мамандарға тапшылық бар. Сондықтан да біз көбіне тарихшыларды  қызметке аламыз. Мамандардың ішінде ағылшын тілін білетін тарихшылар жоқтың қасы. Жергілікті білікті мамандарды табу одан да қиын. Қазір қорық-музейіне Алматыдан 4 маман, Қарағанды қаласынан 1 маман тартылған. Қытай және түрік тілінде жетік сөйлейтін мамандарымыз бар. Қазақстанның киелі жерлерінің қатарына Алматы облысының Таңбалы петроглифтері, Есік қорымдарының кешені, Үңгіртас секілді ескерткіштермен қоса халықаралық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші – Талхиз қалашығы енгізілді. Осы орайда, Талхиз қалашығын қорғау, сақтау, пайдалану және басқару мәселесінің бірден-бір тиімді жолы ретінде ескерткішті «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейінің қарауына заңды түрде беру мәселесі пысықталды. Демек, жұмыс ауқымы да үлкейеді. Бүгінгі таңда, Есік қорық-музейі қызметкерлерінің саны көбейіп, Талғар қалашығын зерделеу, қорғау және насихаттау ісімен айналысатын арнайы  мамандар тартылады. Сұхбаттасқан Нұрбану КАМАЛ. Суреттерді түсірген Күнқожа ҚАЙРОЛЛА.

Эксперты: Основные принципы суда биев актуальны и сегодня

Основные принципы суда биев актуальны и сегодня, так считают участники конференции, посвященной программе «Рухани жаңғыру». В Талдыкоргане собрались ученые, судьи и представители правоохранительных структур. На встрече озвучили опыт средневекового отечественного права, а также вклад знаменитых биев в формирование государственности, объединение народа и сохранение его духовно-нравственных ценностей. Сейчас в Алматинской области практически в каждом сельском округе основаны кабинеты медиации. Благодаря их работе положительно разрешено более 800 судебных споров. Арыкбай Агыбаев, доктор юридических наук, профессор: - Только у казахов была медиационная традиция примирения оспаривающих сторон, когда этот закон был опубликован, я удивился. Очень дорогое, очень важное законодательство, надо по этому пути совершенствоваться.

Карта сакральных мест Алматинской области

Ссылаясь на сакральную и туристическую карту региона, на площадке региональной службы коммуникаций прошла презентация первой скретч-карты сакральных мест Алматинской области. Многие из нас любят путешествовать и открывать для себя новые города и страны. После поездок хочется коллекционировать свои воспоминания об этих местах. Поэтому, кроме магнитиков и фотографий, на память можно сохранить и скретч-карту. Скретч-карта – это стирающиеся поля для отметок своих путешествий. На нее нанесен специальный стирающийся слой. Удаляя монеткой на карте скретч-слой, вы можете отмечать  те места, в которых уже побывали. В итоге вы получите уникальную, персональную карту сакральных мест Жетысу. Организатор проекта Ануар Демегенов собрал семь лучших географических объектов нашего края. - Сакральные объекты Казахстана вызывают интерес во всем мире. Для примера хочу сказать, что кроме таких популярных мест, как Улытау, мавзолей Х.А.Яссави  в Южно-Казахстанской области и Боровое в Акмолинской области, куда съезжаются туристы со всего мира, есть и ничем не уступающие уникальные места Жетысуского края. Например, урочище Тамгалы, куда частенько приезжают европейские ученые. Потому как точно такие же наскальные изображения есть в Норвегии. Это во всем мире вызывает огромный интерес. Поэтому появилась такая идея: создать сакральную карту области, которая была бы популярна во всем мире, - отметил Ануар Демегенов. Многие из нас в курсе, что туристический потенциал области очень силен. Изготовленная скретч-карта будет раздаваться активистам, студентам, всем участникам блог-, пресс-туров на территории области. По словам организаторов, для туристов области разрабатывается план по установке инфо-центров на туристических объектах области и в городе Талдыкоргане. Айжан Джайлаубаева

«Дорожную карту» реализации госпрограммы «Рухани жаңғыру» разработали в Алматинской области

В настоящее время в регионе сформирован реестр, включающий в себя 307 крупных мероприятий международного, республиканского и областного масштабов. Воплощение в жизнь госпрограммы «Рухани жаңғыру» должно служить одним из главных ориентиров работы всех исполнительных органов на местах. Такое мнение в ходе подведения промежуточных итогов сделанной работы высказал заместитель акима Алматинской области Жаксылык Омар. - В целом в регионе за 7 месяцев проведено более 4,5 тысяч мероприятий с охватом около 800 тысяч человек. Совместно с Университетом имени Демиреля разработано мобильное приложение «Жетісудың сакралды жерлері» на трех языках. Организованы и продолжаются в этом месяце три блог-тура по сакральным местам, позволивших участникам экспедиций изучить уникальные памятники природы. Кроме того, разработана скретч-карта сакральных мест Жетысу, проведена научно-познавательная экспедиция в отдаленные районы края, разрабатывается план по установке инфо-центров на туристических объектах области и города Талдыкоргана, - рассказал руководитель управления внутренней политики Рустам Алпысбаев.      

Еңселі Елордам – рухани кең ордам

Талдықорған қаласындағы І. Жансүгіров атындағы ЖМУ-да салтанатты  шара ұйымдастырылды.  «Еңселі Елордам – рухани кең ордам» тақырыбында өткен ауқымды акция Астананың 20 жылдығына арналған. Оған аталған білім шаңырағының студенттері, жастар ұйымының белсенділері  мен өнерпаздар қатысты. Әуезді ән, мың бұралған би,  сахналық қойылыммен  басталған мәдени шара жиналған қауымның көңілінен шықты. Университеттің иннаовациялық жұмыс және стратегиялық даму жөніндегі проректоры Мхтар Төлегеннің айтуынша, мұндағы мақсат – өскелең ұрпақты елін, жерін сүйіп, өз Отанының патриоты болуға тәрбиелеу. Сондай-ақ, еліміз Тәуелсіздік алған ширек ғасырдан астам уақыт ішінде жеткен жетістіктерді атап өту арқылы Астананың айбынын асқақтату. Осы барыста бас қаланың мәртебесін жалынды жыр жолдарымен жеткізем деушілер үшін арнайы байқау жарияланды. Облыс аумағындағы  жоғары оқу орындары мен колледждердің шәкірттері арасында өтетін жыр мүшәйрасының жеңімпаздары алдағы уақытта анықталмақ.

Социальные проекты Елдоса Баялышбаева

Участник финального списка проекта «100 новых лиц» Елдос Баялышбаев, будучи прикован к инвалидной коляске, вместе с мамой организовал Центр реабилитации в городе Талдыкоргане. - Мы с мамой организовали Центр реабилитации в Талдыкоргане, также мы запустили базу отдыха «Алаколь Асар» благодаря стартапу «Болашак». В нашем Центре уже 300 человек прошли реабилитацию, из них начали ходить на костылях 50-60, более 100 человек стали передвигаться самостоятельно и научились обслуживать сами себя, - рассказал он. Активный молодой человек не остановился на этом, организовав очередной социально полезный проект - «Автоволонтерство». Проект направлен на безвозмездную транспортную помощь для людей с инвалидностью. Спонсором выступило областное управление координации занятости и социальных программ.

«Атамекен» – символ единения казахстанцев

Сегодня в селе Шамалган Карасайского района состоялось торжественное открытие историко-культурного центра «Атамекен» Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы Нурсултана Назарбаева. В торжественной церемонии приняли участие аким Алматинской области Амандык Баталов, начальник Канцелярии Президента РК Махмуд Касымбеков, исполнительный директор Фонда Первого Президента Канат Джумабаев, почетные гости и сельчане. По сути, это не только центр, но и большой красивый парк с дорожками, скамейками, аккуратно посаженными деревцами. Несмотря на холод, народу для участия в торжестве пришло немало. Собрались, как говорится, и стар и млад. Тепло поздравив всех с этим событием, Махмуд Касымбеков особо подчеркнул ценность самой идеи – создать такой вот центр на малой родине Елбасы. Амандык Баталов, в свою очередь напомнив о том, что именно первого декабря 1991 года все казахстанцы избрали Нурсултана Абишевича своим Президентом, особо сказал о величии личности Елбасы и его огромных заслугах перед казахским народом, а также выразил уверенность в том, что этот центр станет символом единения всех казахстанцев.  Отметил он и заслуги строителей, меценатов, которым были вручены благодарственные письма и цветы. Такого знака внимания удостоились руководители и представители ТОО «Даулет-Серпин 603» и ТОО «Еламан», а также наиболее активные жители села. Директору же центра Жамиле Елгандиевой Амандык Габбасович передал ключи от служебного автомобиля. От имени жителей земли Жетысу выразил благодарность всем, кто принял участие в возведении этого центра, председатель областного Совета ветеранов Ермек Келемсеит. От имени молодежи выразил свое отношение к этому событию ученик СШ им. Ушинского Дархан Шавкатов, который также зачитал свое стихотворение, посвященное Президенту. А Канат Джумабаев в качестве ценного экспоната преподнес автомобиль Президента, которым он пользовался на протяжении ряда лет. По доброй традиции торжественная церемония, сопровождавшаяся концертной программой, завершилась разрезанием ленты. Так был открыт вход в сам историко-культурный центр «Атамекен».  Отмечалось, что занимаемая им территория составляет 35000 кв. метров. Состоит он из четырех залов, в которых представлены тематические экспозиции о жизни и деятельности Президента. По выставленным в них экспонатам можно проследить путь Лидера нации, поближе узнать о детских и юношеских годах Елбасы, о начале его трудового пути, об этапах роста на руководящих должностях, о годах правления на посту Президента, о внешней политике. Немало среди экспонатов не только личных вещей Нурсултана Абишевича, но и подарков, врученных ему главами других государств, многими выдающимися личностями, а также макетов – «Акорды», «Байтерека» и других символов нашей независимости. Кажется, еще совсем недавно здесь было голое поле. Теперь же на радость сельчанам и гостям района возведен поистине важный объект, имеющий огромную культурную и историческую ценность, сумевший стать довольно весомым вкладом в реализацию программы «Рухани жаңғыру». Что и говорить, это просто бесценный подарок как для наших современников, так и для потомков. 

Необходимо постоянно работать на результат

В продолжение заслушиваний итоги социально-экономического развития подвели сегодня акимы г.Текели и Карасайского района. В ходе заслушиваний аким г.Текели Бахтияр Унербаев сообщил, что за 10 месяцев текущего года объем промышленного производства составил 11,5 млрд. тенге, индекс физического объема - 104,4%. Ожидаемый объем промышленной продукции по итогам года - 14,2 млрд. тенге. Продолжается работа по созданию и развитию индустриальной зоны «Достық», на территории которой планируется разместить ряд промышленных объектов. Среди которых завод по переработке и хранению яблок КХ «Каженов», общая стоимость проекта - 719,8 млн. тенге; цех по производству легокирпичей ИП «Амангелді Қуаныш» мощностью 35 тыс. кирпичей в год и многие другие. Также Б.Унербаев отметил, что за 10 месяцев 2017 года в основной капитал привлечено 4,3 млрд. тенге инвестиций. Подробно рассказав о проделанной работе и сообщив о планах на предстоящий год, Б.Унербаев отметил проекты, которые нуждаются в поддержке. Это текущий ремонт пешеходных лестниц, тротуаров по центральным улицам города, обустройство детских дворовых площадок. Необходимо и строительство новой библиотеки. Отметив социальную значимость указанных проектов, аким области Амандык Баталов поручил подробно изучить указанные предложения и после утверждения предусмотреть средства на их реализацию на следующий год. Также аким области А.Баталов сделал ряд замечаний, касающихся выдачи микрокредитов, трудоустройства на постоянные рабочие места после окончания краткосрочного обучения и реализации программы «Туған жер». Глава региона поручил до конца года подтянуть все показатели, а также еще раз пересмотреть план работы на следующий год, чтобы каждый проект, каждое предложение имели четкую практическую значимость. Также Амандык Баталов отметил, что уже сейчас нужно готовиться к газификации города Текели, и, пока газовая ветка подводится, вести параллельно работы и по строительству газораспределительных сетей внутри города. Об основных задачах, поставленных на предстоящий 2017 год, рассказал и аким Карасайского района Махаббат Бигельдиев. По словам докладчика, в предстоящем 2018 году объем производимой сельскохозяйственной продукции составит 46,2 млрд. тенге. Дополнительно на 3 гектарах будет реализован проект строительства тепличного комплекса ТОО «АгроИмпэксАлатау» с привлечением 550 млн. тенге инвестиций. Также по итогам текущего года объем продукции, произведенной в сфере малого и среднего  бизнеса, составит 27,1 млрд. тенге. Есть достижения и в сфере трудоустройства. Так, за 10 месяцев этого года трудоустроено 2580 человек из 3589, подавших заявки в районный отдел занятости. Далее М.Бигельдиев остановился на существующих проблемных вопросах. Это строительство школ, обновление материально-технической базы объектов образования, ликвидация стихийных свалок и их рекультивация,  строительство пешеходного моста, выделение земельных участков под строительство социальных объектов.  Выслушав докладчика, глава региона А.Баталов отметил, что все просьбы и предложения необходимо подробно изучить, вычислив вопросы, требующие безотлагательного решения, чтобы включить их в план на следующий год, а затем постепенно реализовывать и другие оставшиеся проекты. Также акиму Карасайского района было поручено на постоянном контроле держать соблюдение норм строительства и земельные вопросы, ни в коем случая не допуская незаконное строительство. Также было сказано, что особое внимание необходимо обратить на повышение качества образования и недопущение случаев материнской смертности.

Депутат ұлттық валютада киелі жерлерді бейнелеуді ұсынды

Парламент Мәжілісінің депутаты Бақытбек Смағұл Үкімет сағатында, 500 теңгелік банкнотада кескінделген «Москва» бизнес-орталығының бүкіл Қазақстан үшін еш ізгі символдық мәні жоқ екенін айтты, деп хабарлайды. Ел арасында және ақпарат құралдарында Ұлттық банк таныстырылымын өткізген 500 теңгелік жаңа банкнотқаға қатысты қызу пікірталастар жүруде. Бақытбек Смағұлдың пікірінше 500 теңгеде кескінделген елордадағы «Москва» коммерциялық бизнес орталығының бүкіл Қазақстан үшін еш ізгі символдық мәні жоқ. Депуттатың айтуынша, бүкіл әлемде ұлттық валютада таңбаланатын бейне символдық мәнге ие болып келеді. Сондықтан оған қоғам да, орталық банктер де бей-жай қарамайды. Мұны дамыған елдер тәжірибесінен де байқауға болады. Сондықтан бұл маңызды іс, яғни ұлттық валютамызда не бейнеленетінін жалғыз Ұлттық банк дизайнерлерінің жеке таңдауына ғана тастамай, қоғамдық талқыға шығарған да маңызды. «Осы орайда Елбасы жариялаған «Рухани жаңғыру» стратегиясы ұлттық валютада да көрініс бергені жөн деп санаймын. Және бұл тек теңгеміздегі жазуларды кейін латын графикасына көшірумен ғана шектелмеуі қажет. Сонымен қатар ұлттық валютада барша қазақстандықтар, сондай-ақ күллі түркі дүниесі қасиет тұтар киелі жерлер көрініс тапқаны абзал»,- деді депутат. Оларды алыстан іздеудің қажеті жоқ. Барлығы бойынша жан-жақты ақпараттар, соның ішінде фотодеректер «Рухани жаңғыру» аясында қолға алынған «Қазақстанның киелі жерлері» жобасы аясында жинақталуда. Таңдау өрісі де кең. Ғалымдар мен қоғамдық қайраткерлер қазірдің өзінде жүз жалпыұлттық және 500-дей өңірлік мәдени ескерткіштерді іріктеп алғаны мәлім. «Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласында олардың қатарына Ұлытау төріндегі жәдігерлер кешенін, Тараздың ежелгі ескерткіштерін, Бекет ата кесенесін, Алтайдағы көне қорымдар мен Жетісудың киелі мекендерін және басқа да жерлерді жатқызды», - деді Бақытбек Смағұл. Бұл ретте депутат халқымыздың ұлттық бірегейлігінің мызғымас негізін құрайтын» таңдаулы киелі орындарды кезек-кезекпен ұлттық валютада бейнелеу арқылы, оларды барша Қазақстан халқына, жас ұрпаққа және елімізге келер шетелдік туристер мен мәртебелі меймандарға, сондай-ақ жаһандық коллекционерлер арасында насихаттап отыруды ұсынды. Осылайша қазақстандықтарды, әсіресе, жастарды патриоттық тәрбиелеуге, киелі орындарға деген құрметке баулуға үлес қосамыз. Бақытбек Смағұлдың аутйынша бұл қадам киелі жерлерді әлем жұртшылығының назарына іліктіріп, отандық туризмге серпін беруге ықпал етер еді.