Войти через

  • 13:46:15
  • -11°C

Суббота, 17 ноября$ 367.06  € 416.17  ₽ 5.56

 

Новости

Лучшие овчарки-следаки Алматинской области

Своеобразными лидерами среди служебно-разыскных собак ДВД Алматинской области по показателям последних двух лет признаны немецкие овчарки Рэм и Фокс, одна из которых используется в следовой работе, другая - по обнаружению наркотических средств. Они помогли раскрыть более 50 преступлений. В пресс-службе ДВД сообщили, что с начала текущего года питомцами Центра кинологической службы областной полиции оказано содействие в раскрытии около 150 преступлений, из которых одно убийство и 25 фактов обнаружения наркотиков. «Правильно обученный пес значительно облегчает ход оперативно-разыскных мероприятий. А в поисках скрытых от глаз наркотиков собака вообще незаменима», - считает кинолог, капитан полиции Марат Рамазанов, работающий последние три года с Рэмом. Как выяснилось, с использованием овчарки Рэм удалось раскрыть 44 преступления, большинство из которых кражи, а пес Фокс проявил себя в десяти фактах обнаружения наркотиков, общий вес которых составил более 80 килограммов. «На базе кинологического центра имеются более 20 собак разных пород, основная часть из них немецкие овчарки и бельгийские малинуа, зарекомендовавшие себя с лучшей стороны в полицейской работе. Около 20 собак используются также в городских и районных подразделениях региона» - пояснил наставник Фокса, старший лейтенант Серик Болысбаев.

Признание за силу духа

В канун Международного дня инвалидов в Астане прошла торжественная церемония награждения общественной премией «Жан Шуақ» людей с особыми потребностями за весомые достижения В этом году среди лауреатов премии талантливый композитор Севда Алиева. Она пишет нежнейшую музыку. Творчество ее оценено на многих творческих конкурсах международного уровня. «Токийский дождь» – так называлось ее сочинение, которое Севда Алиева исполнила на фортепиано. На церемонию награждения собрались известные артисты, спортсмены, телеведущие, общественные деятели. Потому что, если вдуматься, мир не делится на здоровых людей и людей с особыми потребностями. Впервые общественную премию «Жан Шуақ», учрежденную республиканским общественным объединением «Казахстанская конфедерация инвалидов», вручали десять лет назад. Тогда, как и сейчас, общественную награду вручали людям с особыми потребностями за весомые достижения в области спорта, культуры, вокально-инструментального исполнения, прикладного искусства, общественной деятельности, за танцы на колясках. Особенно радует, когда среди награжденных – люди, которые внесли огромный вклад в улучшение качества жизни своих соотечественников с особыми потребностями. В канун Международного дня инвалидов в Астане прошла торжественная церемония вручения юбилейной десятой по счету общественной премии «Жан Шуақ», состоявшейся в рамках партийного проекта партии «Нұр Отан» «Кедергісіз келешек» – «Будущее без барьеров» и программы модернизации общественного сознания «Рухани жаңғыру». В ней  приняли участие секретарь партии «Нұр Отан» Фархад Куанганов, депутаты Мажилиса Парламента РК, а также партнеры партии по реализации партийного проекта «Кедергісіз келешек». Как всегда, в центре внимания церемонии награждения были люди с особыми потребностями. Многие из них приехали в столицу из разных регионов страны, всем им оказана непосредственная помощь в рамках партийного проекта, все они, без исключения, достойны настоящего подражания и искреннего восхищения. Надо ли говорить, что в нашем обществе существовал некий стереотип о том, что человек с инвалидностью не может или не желает трудиться и живет на попечении близких родственников и государства. Как показывает жизнь, эта стигма уходит в прошлое, и радует, что она оказывается ошибочной. Сегодня такие люди стремятся реализовать свой потенциал практически во всех сферах. Это еще раз продемонстрировало вручение общественной премии «Жан Шуақ». Неоценимую роль в социализации людей с особыми потребностями играют организации, которые занимаются их проблемами. Одним из ярких примеров является Казахстанская конфедерация инвалидов, которая при поддержке партии «Нұр Отан» проводит ежегодное вручение общественной премии «Жан Шуақ» в течение многих лет. А инициатором премии был президент Казахстанской конфедерации инвалидов Иран Омарбеков. К большому сожалению, Ирана Елюбаевича нет с нами, но его дело продолжает жить. Документальный фильм «Мечта Ирана», который был предложен для просмотра в начале церемонии, предоставил возможность вспомнить события десятилетней давности и подвести первые итоги. За 10 лет общественной премией «Жан Шуақ» награждены более 60 человек не только со всего Казахстана, но и из Германии, Болгарии, Польши, России. Стоит ли повторять, что все лауреаты талантливые, сильные, целеустремленные, героические люди.  – Общественная премия «Жан Шуақ» объединяет не только людей с особыми потребностями, но и тех казахстанцев, кто разделяет чужую боль как свою, неравнодушных к проблемам и стремлениям сограждан интегрироваться в современное казахстанское общество, стать полноправными участниками процессов развития нашей страны. Реализуя политику Главы государства  по созданию безбарьерной среды для граждан, имеющих инвалидность, «Нұр Отан» одной из первоочередных задач ставит максимальное содействие в обеспечении нормальной и комфортной жизни каждому из них, – отметил в своей приветственной речи на торжественной церемонии вручения премии «Жан Шуақ» секретарь партии «Нұр Отан» Фархад Куанганов.По данным статистики, сегодня в стране проживает более 650 тысяч граждан с инвалидностью. За этой цифрой стоят много казахстанцев, которые волею судьбы имеют различные проблемы со здоровьем.  – И мы должны им помочь реализовать свой потенциал и достичь своих заветных желаний. Поэтому оказание им помощи, создание для них благоприятных условий для нормальной, комфортной жизни, для их успешной социализации в обществе, реализации их трудового и творческого потенциала – это задача всего общества: бизнеса, центральных и местных госорганов, а также общественных организаций, какой является наша партия, – подчеркнул секретарь партии «Нұр Отан» Фархад Куанганов. – Именно поэтому на протяжении четырех лет партия Елбасы совместно с уполномоченными государственными органами и неправительственными организациями успешно реализует партийный проект «Кедергісіз келешек» – «Будущее без барьеров», главной целью которого является содействие улучшению качества жизни казахстанцев с инвалидностью. За три года реализации проекта «Кедергісіз келешек» можно говорить и о его результатах. За это время оказано содействие в трудоустройстве свыше 34,5 тысяч инвалидов, обследовано более 17 тысяч объектов социальной инфраструктуры на предмет паспортизации и качества адаптации для нужд людей с инвалидностью. Вовлечено 467 субъектов бизнеса, благотворительных организаций для оказания практической помощи людям с ограниченными возможностями и в общественных приемных партии проведено 4193 тематических приема по проблемам лиц с ограниченными возможностями. В рамках совершенствования законодательства принято 78 поправок в Закон РК «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам защиты прав инвалидов», пересмотрены СНиПы. Как резюмировал свое выступление секретарь партии «Нұр Отан» Фархад Куанганов: – Конечная цель наших совместных усилий – облегчить жизнь людям с ограниченными возможностями, сделать так, чтобы ограничений было меньше, а возможностей – как можно больше. – Мы вручаем премию в канун Международного дня инвалидов. Во всем мире он празднуется 3 декабря. Этот день призван привлечь внимание широкого круга общественности к проблемам инвалидов, защите их достоинства, прав и благополучия. Лауреаты премии «Жан Шуақ» – талантливые, целеустремленные и бесстрашные люди, которые доказывают своим примером, что, несмотря на проблемы со здоровьем, жизнь дана для счастья, – такими словами поприветствовала присутствующих депутат Мажилиса Парламента РК, президент Республиканского общественного объединения «Казахстанская конфедерация инвалидов» Жанат Омарбекова. Наступает волнительный момент. Зал стоя, овацией, принимает лауреатов общественной премии «Жан Шуақ». Да и как иначе. Ведь у каждого из них и нынешних лауреатов за спиной тяжелейший путь преодоления, переосмысления и адаптации к нелегким, а порой неведомым для большей части общества условиям жизни. Но они все – победители и достойные граждане своей страны.  В нынешнем году «За вклад в развитие инклюзивного образования в средних специальных и высших учебных заведениях» и «За вклад в улучшение качества жизни людей с инвалидностью» премии вручены Мурату Абдумомынову и американке Илеане Родригез. Премией за выдающиеся достижения людей с ограниченными возможностями в номинации «Танцы на колясках» удостоена чемпионка мира в танцах на колясках Карлыгаш Тынабекова. В номинации «Спорт» лауреатом премии стал Аманкельды Алиев.Лауреатом премии за выдающиеся достижения людей с ограниченными возможностями в номинации «Общественная деятельность» названа Шолпан Суттибаева из Уштобе Алматинской области. В номинации «Культура» премию получила Асель Кульжанова из Павлодара. Композитор, автор и исполнитель, которая порадовала своим очаровательным творчеством, исполнив жизнеутверждающую композицию «Все будет хорошо». 

На пороге эпохального свершения

Новый алфавит на латинской графике утвержден Указом Президента РК от 26 октября 2017 года. Вместо 42 букв в новом алфавите 32 знака, девять из которых пишутся с апострофом. Рабочая группа «Жаңа әліпби - жаңа дәүір бастауы» высказала свое мнение в поддержку предложений Главы государства. Рабочая группа, в составе которой известные лингвисты, филологи,  языковеды региона, представители Ассамблеи народа Казахстана, системы образования, партии «Нұр Отан», ряда общественных объединений и СМИ, провела ряд мероприятий по пропаганде нового алфавита. На днях они посетили Коксуский, Каратальский, Ескельдинский, Кербулакский, Алакольский районы и город Капшагай. В ходе встреч руководитель управления по развитию языков Айдар Башбаев рассказывал о преимуществах перехода на латинскую графику. В своем докладе он отметил, что латинизация – важный и ответственный шаг в будущее, это очень существенная тема, которая своевременно взята под контроль. - Мы не остановимся на одном переходе на латиницу. Это повлияет на сознание и мировоззрение населения. Президент Нурсултан Назарбаев сказал: «Переход на латиницу имеет глубокую историческую логику. Это связано с особенностями внедрения современных технологий и коммуникаций».  - На всем земном шаре большая часть населения использует латиницу, - начал свою речь первый заместитель председателя областного филиала партии «Нұр Отан» Галиаскар Сарыбаев, - Касательно перехода казахского языка на латинскую графику, Центр политического анализа и стратегических исследований партии «Нұр Отан» провел специальное исследование. Так, по результатам проделанного опроса 93,3% населения полностью ознакомлено с переходом на латиницу. 60% респондентов поддерживают реформу, 44,6% отметило, что переход Казахстана на латинскую графику поднимет его имидж перед другими странами. По словам спикера, мы прошли три модернизации. В самом начале - политико-экономическую, вторую - технологическую и третью - духовную модернизацию.  - Духовная модернизация – это изменение сознания человека, сохранение независимости. В связи с этим были приняты пять институциональных реформ Елбасы. И одним из важных направлений является языковая политика. На сегодня - из 100 шагов мы выполнили 57. К концу 2018 года этот показатель достигнет 90%. То есть, к 2020 году мы полностью выполним поручение Главы государства и войдем в число 30 развитых стран мира, - отметил Галиаскар Толендиевич. Своим мнением поделилась преподаватель, профессор ЖГУ имени И.Жансугурова Шара Кияхметова, которая в своем выступлении сделала акцент на том, что казахская нация находится сейчас на очень ответственном этапе своей истории. - Мы никогда не думали, что у нас будет свой алфавит, свойственный нашему национальному колориту. Теперь мы видим этот день собственными глазами. Вся эта работа - во благо наших детей, ведь главное, чтобы наше будущее поколение имело свой собственный, правильный алфавит, - сказала она. В ходе встреч участники задавали интересующие их вопросы, на которые получали исчерпывающие ответы.

Немеркнущие страницы столетий

«Рухани қазына» - одно из важнейших направлений программы «Рухани жаңғыру» ставит своей целью возрождение в обществе интереса к нетленным духовным ценностям, олицетворяющим национальную самобытность казахской нации, величие кочевой цивилизации номадов, которые дошли до нас в традициях, обрядах, образе жизни и менталитете, сохранившихся благодаря генетической памяти народа Гордость за историю государства и родного края наши соотечественники должны впитать еще в колыбели, вместе с молоком матери. И мы должны отдать дань уважения и благодарности людям, сумевшим сохранить бытовые традиции народа, и более того, воссоздать их, буквально по крупицам собирая материальные памятники прошлого.  Мухамед Исабеков – житель села Нура Енбекшиказахского района, большую часть своей жизни посвятил этой благородной цели. Еще в начале 90-х годов прошлого столетия, он вместе со своими сподвижниками-односельчанами стоял у истоков возрождения казахской национальной охоты с ловчими птицами. Если обратиться к истории, то традиции охоты с ловчими птицами существуют у многих народов мира, но еще в средние века нашей эры они потеряли свое прикладное значение и стали одним из видов развлечения для знати. Русские князья любили соколиную охоту в глухих чащобах густых лесов, охота с соколами до сих пор остается излюбленным развлечением иранских шейхов, английские короли также были обязаны, согласно своему статусу, участвовать в соколиной охоте, не случайно она называется королевской охотой. Если выразиться современным языком, то охота с соколом и ястребом превратилась в один из элитных видов спорта. А казахи – единственный народ в мире, который использовал охоту с ловчими птицами не только как развлечение, но и как ремесло, вплоть до 40-х годов прошлого столетия. И казахи, опять же единственный народ в мире, который благодаря своему генетическому коду сумел приручить орлов - птиц гордых и сильных. Охота с беркутами – один из видов занятий казахов, еще с седой древности. Были случаи, когда в годы джута один охотник с беркутом или орлом спасал от голодной смерти целый аул. Ведь в отличие от соколов и ястребов, которые могли охотиться только на мелкую дичь – зайцев, куропаток, уток, беркуты могли справиться с сайгаками, архарами, с хищниками-волками. Рассказывают в народе, что иногда беркуты могли завалить балхашских тигров в тугаях. Почему же охота с беркутами, как вид занятий казахов, практически исчезла во второй половине прошлого века, сохранившись лишь в отдаленных, труднодоступных, горных аулах. Причина проста. Политика Кремля была направлена на подавление национального самосознания и национальной самобытности казахов во всех сферах жизни. Впрочем – это коснулось, правда в меньшей мере, и других народов бывшего Советского Союза. Но распад СССР, воздух свободы и обретения независимости, разбудили дремавшие десятилетиями в тисках советской политики чувства и национальное самосознание казахского народа. В 1990 году в с.Нура было образовано в общество по охоте с ловчими птицами «Жалаир Шора», ставшее центром возрождения этого национального вида спорта в Казахстане и давшее толчок его развитию в других областях республики. А начиная с 1995 года, стали проводиться ежегодные республиканские соревнования «Сонар» под эгидой республиканской федерации по национальным видам спорта. «Сонар» сразу привлек внимание иностранных туристов своей неповторимой экзотикой и величественной картиной гармоничного взаимодействия человека и птицы на дикой природе. Нужно было видеть, как завороженно, затаив дыхание, смотрели гости из Европы, Японии и Азии на парящего в небе беркута, который внезапно падал камнем вниз, настигая, мелькающую среди каменных валунов дичь – лисицу или волка. Кстати, беркутчи из Нуры еще в конце 90-х годов по приглашению были гостями на открытом первенстве Великобритании с участием спортсменов из многих европейских стран и где присутствовала королева Елизавета. В 2003 году Мухамед Исабеков открыл единственный в Казахстане музей национального вида охоты с ловчими птицами, который в настоящее время возглавляет его родная сестра Динара Серикбаева и общественный фонд «Жеті қазына» по разведению охотничьих собак казахской породы тазы. Экспонаты этого уникального музея собирал сам Исабеков и его ближайшие друзья. Мухамед ага вдоль и поперек излазил горы и ущелья на территории Енбекшиказахского и Райымбекского районов. Сейчас в музее имеются наконечники стрел и копий, обломки сабель и кинжалов, каменные изваяния VI-VIII вв., н.э. тюркского периода, глиняная и керамическая посуда, украшения из серебра ХV-XIX вв., другие изделия. В книге почетных гостей музея много известных имен. Например, потомок графа Шереметьева, который побывал в музее вместе с Даригой Назарбаевой, оставил в книге восторженную запись о своих впечатлениях, когда увидел среди экспонатов фитильное ружье русских мастеров-оружейников, найденное в наших горах. Посол Великобритании Кэролайн Браун вместе со своими коллегами из других стран уже трижды побывала в музее, ей также показали охоту с беркутами и тазы. Леди тоже оказалась без ума от увиденного, о чем и оставила запись в книге. Есть здесь автограф и наследного принца Саудовской Аравии.  Что касается тазы, то у Исабекова в настоящее время 15 особей жетысуской или иначе, южной породы тазы. Порода тазы делится на три вида: сары-аркинская белой масти, восточно-казахстанские голубой масти и жетысуские голубой масти. Скрещивать их между собой не рекомендуется, так как они могут утерять свои уникальные способности. Первые два типа тазы приспособлены для охоты в зимний период, а южный вид - для охоты в жаркую летнюю пору. Пошел по стопам отца и сын. Куаныш Исабеков – многократный чемпион Казахстана по охоте с беркутами. Кстати, ему рукоплескали 10000 зрителей, стоя на стадионе во Франции, где он принимал участие на показательных выступлениях по охоте с ловчими птицами. Когда он продемонстрировал казахскую джигитовку верхом на коне с беркутом в руках, французы были в шоке. А ведь лукавые французы, чтобы испытать казахского джигита, подсунули ему необъезженного, полудикого коня. Еще Куаныш Исабеков – автор книги «Саят» о беркутах и беркутиной охоте, завоевашей II место на книжной выставке стран СНГ в Москве. Можно долго говорить об этих удивительных людях из села Нура, но главное, что они есть и бескорыстно вкладывают свою лепту в возрождение духа и традиций «Мәңгілік Ел». Ерганат УРАЛБАЕВ,Енбекшиказахский район. 

Усилить работу по всем направлениям!

В областном акимате Воплощение в жизнь госпрограммы «Рухани жаңғыру» должно служить одним из главных ориентиров работы всех исполнительных органов на местах. При этом особое внимание следует уделить наибольшему охвату населения в проводимых мероприятиях и вопросам пропаганды через печатные и электронные СМИ и различного рода социальные сети в Интернете. Об этом говорилось в ходе селекторного совещания, состоявшегося в областном акимате под председательством заместителя акима области Жаксылыка Омара. Более подробно о реализации программы в регионе изложил в своем докладе руководитель областного управления внутренней политики Рустам Алпысбаев. Так, по его словам, в области на сегодня разработана специальная «Дорожная карта» претворения в жизнь программы, вокруг которой и организуются различные мероприятия. Сформирован реестр, включающий в себя 307 крупных мероприятий международного, республиканского и областного масштабов.  - В целом, в регионе за 7 месяцев проведено более 4,5 тысяч мероприятий с охватом около 800 тысяч человек. К примеру, совместно с университетом имени Демиреля разработано мобильное приложение «Жетісудың сакралды жерлері» на трех языках. Организованы и продолжаются в этом месяце три блог-тура по сакральным местам, позволившие участникам экспедиций изучить уникальные памятники природы. Кроме того, разработана скретч-карта сакральных мест Жетысу, проведена научно-познавательная экспедиция в отдаленные районы края, разрабатывается план по установке инфо-центров на туристических объектах области и города Талдыкоргана, - уточнил Р.Алпысбаев.  В ближайшие дни в области планируется проведение форума неправительственных организаций по трем основным концепциям программы «Рухани жаңғыру»: конкурентоспособность, прагматизм, открытость сознания. В целом, как сказал докладчик, институты гражданского общества и молодежных НПО полноценно вовлечены в реализацию программы.  - Вместе с тем необходимо отметить, что на эффективность реализации программы влияет ряд факторов. По подпрограммам «Тєрбие және білім», «Атамекен», «Рухани ќазына» проводятся мероприятия, не вполне соответствующие тематике с привлечением небольшого количества населения, - сказал Р.Алпысбаев. В свою очередь заместитель главы региона Ж.Омар акцентировал внимание на более серьезном отношении руководителей всех подведомственных структур к программе «Рухани жаңғыру». - Есть еще много недоработок, это прежде всего касается районов. Нужно усилить работу, расширить охват населения на местах, обратить внимание на работу через социальные сети. Мир не стоит на месте, и вместе с технологическим прогрессом мы должны усовершенствовать и наш подход к вверенному делу. Тем более, вопрос касается реализации программы Главы нашего государства, - подчеркнул в завершение Ж.Омар. В ходе совещания были также рассмотрены организационные вопросы подготовки к празднованию Дня Первого Президента и Дня Независимости. Отметим, что в рамках торжественных мероприятий в области планируется открытие 100 различных социальных объектов, в числе которых жилье, детские сады, школы, опорные пункты полиции и многое другое. Хасан Еспанов

«Место стонов и рыданий» казахского народа

В честь победы над джунгарскими завоевателями в XV-XVIII веках воздвигнут монумент «Памятник Аныракайской битве» в селе Танбалы Алматинской области. На холме возвышаются две каменные стелы, составленные из светлого и темного камня. Именно здесь, в местности Аныракай, в 1729 году произошло самое кровопролитное сражение с джунгарами, в народных преданиях эта долина носит название «место стонов и рыданий». Стелы символизируют противостояние и драматическую борьбу двух народов. Казахов, обозначает более высокая стела с вершиной, устремленной вверх, а джунгар – стела пониже. Стела из красного гранита означает казахов, а серый цвет второй стелы – джунгар. Монумент окружают 12 камней со знаками животных восточного календаря. История о тех сражениях повествует так: Джунгарские вторжения 1717-1718 гг., обострили внутренние усобицы казахского общества. В 1718 г. джунгары предприняли стремительный поход через Семиречье к рекам Арысь, Боген, Чаян, их целью было захватить ставку ханов – Туркестан. В конце 1722 г., в обстановке начавшегося перемирия с маньчжурскими правителями Китая, джунгары решили нанести новый мощный удар по Казахстану и весной 1723 г. был осуществлен спланированный завоевательный поход, который вошел в историю казахского народа как в «годы великого бедствия». К 1723 году ситуация в казахско-джунгарских отношениях резко изменились к худшему. Многие казахские племена под напором джунгаров вынуждены были покинуть веками насиженные места, что повлекло «неминуемое разорение и гибель… Нищета и страдания сделались всеобщими, иные умирали с голоду…». Начались «годы великого бедствия» — «Актабан шубырынды, Алкакол сулама» что означает «брели, пока не забелели подошвы, упав без сил, лежали вокруг озера» тогда-то и «родилась старинная казахская песня-плачь (жоктау) «Елимай» («О, народ мой»), как символ народной скорби об этой трагедии. С казахской стороны в сражении участвовали представители всех трёх жузов в количестве до 30 тыс. человек, в том числе Каракыпшак Тлеули батыр Канжыгалы Богенбай батыр, Кабанбай батыр, Санрык Токтыбайулы, Барак Шорекулы, Тортаул Олжабай, Отеген Отегулулы, Богенбай Бозкосулы, Акша Сартулы, Бопай бий, Кангельды Срымбетулы, Алшин Тайлак, Есеркен Жаманкараулы, Толе би, Койгельды Батыр, Бекжан Батыр и другие знаменитые батыры. Общее руководство осуществлял Абулхаир-хан. Индивидуальное вооружение казахских конников состояло из лука со стрелами, сабли, боевого ножа, копья, боевого топора (айбалта), плетки-камшы, дубины-соил и орудия для ловли лошадей и противника – курык. Применялось и огнестрельное оружие. В казахском войске имелась хорошая разведка, опирающаяся на хорошее знание местности. В конце весны 1729 года казахское ополчение, подкрепив своих коней в песках Муюнкумов и в долинах рек Буркутты, Шабакты, Караконыз, Ыргайты, Чу, вышли в район гор Хантау, где были остановлены пограничным джунгарским отрядом. В течение 40 дней прошёл целый ряд столкновений казахского ополчения трех жузов и пограничного джунгарского отряда на Буланты-Белеуты и Анракае, в различных местах Сары-Арки, на берегу реки Или. В 1729 году в 120 км к югу от озера Балхаш, в 20 км к северо-западу от г. Алматы, в местности Аныракай (каз. – плач, стенание) произошла последняя крупная битва между казахами и джунгарами. Казахские войска, в 25-30 тысяч конников, морально и физически были готовы к проведению сражения. Решающая битва казахов и джунгар состоялась у подножья горы Анракай. В этой битве участвовали все известные батыры казахской земли (как выше отмечены), бии, султаны, родоначальники – представители всех трех жузов –Толе би, Казыбек би, Айтеке би и другие. Общее руководство казахскими силами в этом сражении было доверено Абулхайр Хану – Хану Младшего Жуза, талантливому полководцу. Главнокомандующим армиями трех жузов являлся Богенбай батыр, выходец из рода канжыгалы, племени аргын. Памятник Аныракайской битве установлен в честь 270-летия значимой победы в 2001 г. Сейчас место Анракайской битвы вошло в список 100 сакральных объектов Казахстана от Алматинской области.

Алматы облысында «Сонар-2017» халықаралық құсбегілер жарысы өтті

Алматы облысы Талдықорған қаласы маңындағы Сырымбет ауылында «Жалайыр Шора» құсбегілік мектебінің құрылғанына 30 жыл толуына орай «Сонар – 2017» халықаралық қансонар өтті. Айтулы шараға 48 бүркіт, 4 қаршыға, 4 ителгі қатысуда. Қытайдан 3, Моңғолиядан 2 бүркітші келсе, қалғаны Қазақстанның түкпір-түкпірінен келді. Таяуда қансонардың қолға шақыру, шырғаға түсіру бөлімі өтіп, одан іріктеліп шыққан қырандар бүгін қоянға салу бойынша бəсекеге түсті. Нəтижеде 7 бүркіт финалға шығып, енді жарыстың түлкіге салу бөлімінде бақ сынасады. Ал қаршыға жəне ителгі қырандары өз алдарына жеке-жеке жарысқа түседі. Өйткені қаршыға кептерді шеңгелдей сығып ұстаса, ителгі тепкінмен алады. Сондықтан да қаршыға мен ителгі бөлек жарысқа түсіп отыр. Сондай-ақ бұл сонарда тек бүркітшілер арасында тұңғыш рет асау үйрету, теңге ілу, қыз қуу, садақ ату, аударыспақ, көкпар тарту бойынша жарыс өткізілуде. Бұған дәстүрлі ән мен күй сайысы да қосылып отыр. Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында алға қойылған мақсаттарды іске асыру негізінде өтіп жатқан сонарды Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне спорт минстрлігі Спорт жəне дене шынықтыру комитетінің, Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының және «Қансонар» аңшылардың қоғамдық бірлестіктері мен аңшылық шаруашылығы субъектілерінің республикалық қауымдастығының қолдауымен Алматы облыстық туризм, дене шынықтыру жəне спорт басқармасы мен «Қыран» федерациясы ұйымдастырып отыр. Сонардың ашылуында мемлекет жəне қоғам қайраткерлері, ұлттық спорт қамқоршылары Оралбай Əбдікəрім, Қанат Ахметов, алашшыл ақын, «Дəстүр» журналының бас редакторы Қасымхан Бегманов жəне «Жалайыр Шора» құсбегілік мектебінің іргетасының қалануынан бастап, басы-қасында жүрген, бүгінде аталмыш мектептің жетекшісі, ұлтымыздың құсбегілік өнерінің қайта жаңғырып, дамуына еселі еңбек сіңіріп келе жатқан қазақтың қайраткер қызы, «Қыран» федерациясының атқарушы директоры Бағдат Мүптекеқызы сөз сөйлеп, қатысушыларға сəттілік тіледі.

Споткнулся, упал, очнулся, взятка

На минувшей неделе Департамент по молодежной политике и социальным вопросам организовала встречу на тему «Народ без коррупций – процветающий народ» с сотрудниками Департамента по делам Государственной службы и противодействию коррупции и Ресурсного центра молодежи  Алматинской области. В ходе встречи руководитель отдела по противодействию коррупции Аскар Садыков рассказал про факты коррупции в области и показал видеоролик про ситуации, произошедшие среди нашего общества. - Бороться с фактами коррупций дело не только руководства, но и  необходимо содействовать в этом всей нацией, - призвал председатель совета по противодействию коррупций ЖГУ Амангельды Катенов.

У погоды нет плохой погоды

В ближайшие дни многие регионы Казахстана засыпет снегом. Синоптики опубликовали прогноз погоды на предстоящие 3 дня, на 28 - 30 ноября, где ожидается обильный мокрый снегопад. На выходных похолодание в северных и восточных областей дало знать и нам, что зима-зимушка совсем близка. В предстоящие трое суток под влиянием высотного циклона в большинстве областей республики ожидается обильный снег, в южных областях мокрый снег, туман и гололед. Температура воздуха будет около и ниже обычной на 1…3 градуса не только в северных, но и в южных областях. Представим вашему вниманию прогноз погоды в городе Талдыкорган на ближайшие три дня: 28.11 – 1С, облачно; 29.11 - -4С ясно; 30.11 - -4С преимущественно облачно.

Мать-одиночка под арестом

В Илийском районе задержали женщину по подозрению в убийстве 27 летнего мужчины. Подозреваемой оказалась мать-одиночка, которая воспитывает двух маленьких детей. В местную больницу поселка Ащибулак с ножевым ранением госпитализировали молодого мужчину, скончавшегося через два часа. Стражи порядка сразу же установили дом, где потерпевший получил ранение. Владелицей дома оказалась 30 летняя женщина, которая поддерживала любовные связи с потерпевшим мужчиной и намеревалась выйти за него замуж. «Задержанная утверждает, что потерпевший мужчина в пылу ссоры заставил ее взять в руки нож и, приставив к собственной груди, нанес удар. Показания подозреваемой будут проверены в ходе досудебного расследования, возбужденного пост.106 ч.3 УК РК», - пояснил официальный представитель ДВД области Кобейхан Нурахмет. Каких-либо документов у потерпевшего не оказалось, в связи с этим сотрудники полиции пытаются определить его личность.

Неравнодушные бизнесмены вложились в туризм

Бизнесмены инвестировали в текущем году в Талгарский район Алматинской области 30 миллиардов тенге. А именно на развитие туризма, в агропромышленную отрасль и строительство заводов. Около 500 жителей обеспечили работой. Кроме того молодые предприниматели подарили районному акимату спортзал и помогли возвратить приватизированные парки. «Было подписано шесть меморандумов, учитывая, что Талгар является инвестиционно привлекательным в плане туризма. Это инфраструктура, это и близость к городу и великолепные горы. А также были подписаны два меморандума по развитию экспорто-ориентированию, по переработке сельскохозяйственной продукции», - сообщил руководитель Управления предпринимательства и индустриально-инновационного развития Алматинской области Алимжан Тохтасунов.

Жетісудың жеті кереметі

Облыстық туризм басқармасының қолдауымен Рухани жаңғыру аясында «Жетісудың жеті кереметі» атты өлкетану-экспедициясы жолға шықты. Үш күндік экспедиция Еңбекшіқазақ, Кербұлақ, Панфилов, Ұйғыр аудандары мен Талдықорған, Қапшағай қалаларындағы тарихи маңызы бар табиғи ескерткіштер мен мұражайларды қамтыды. Саяхатқа шыққан І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университеті білімгерлерінің қуанышында шек жоқ. Елбасының мақаласы шыққаннан кейін еліміздегі қасиетті жерлерді тамашалауға мүмкіндік алған үздік студенттер көп. Жастар автобустың терезесінен телміре қарап, Асанқайғы мадақтап кеткен алып мекеннің  сымбатына тамсанып отыр. Жеті кереметке тезірек жетуді аңсайды. Ақыры ұзақ жолдан соң Айғайқұмға табан тіредік. Бір-бірімен иық тіресіп жатқан, үйілген төбелердің үніне құлақ түрген сәтте шаршағанымыз сап басылды. Әншіқұмның дауысы алыстан құмыға естіледі. Самал желдің әсерінен туған бөгде әуенді сезген балалар аң-таң. Атағы әлемді шарлаған Айғайқұм туралы ел аузында жүрген әпсананы сол жерде жолыққан қария баяндап берді. Қарттың айтуынша, жоталардағы жаңғырық кері пиғылды, іші қара ниетке толы адамның құм астында қалып, жаны қиналғаннан шыққан өксігі көрінеді. Ал кейде ел-жұрт дуаланған арудың айқайына телиді. Екі нұсқаның да өз жоралғысы бар. Құмды таудың басына шығу оңай шаруа емес. Ән салып тұратын мұндай әуезді құмтөбе дүниежүзінің алты елінде  бар. Десе де, Айғайқұмды тамашалауға туристер ағылып келіп жатыр. Солармен бірге біз де арманымызды айтып тарқастық. Айғайқұмды артқа тастап, Шылбыр шатқалының төменгі сағасында жатқан ғажайып Бесшатыр қорымына келдік. Аты айтып тұрғандай, Бесшатыр бес қорғаннан құрылған. Бұл – көпшіліктің берген анықтамасы. Негізінде, бұл атау кейінгі кезде қорымның ортасындағы қорғандардың біріне қарап айтылыпты. Шындығына келгенде, Шылбыр шатқалындағы қорғандар одан әлдеқайда көп. Жәдігерлердің айырмашылығын ажырату мүмкін емес. Археологтардың еңбегін айрықша айтып кеткен де жөн. Үлкен іздестен табылған рухани қазба байлықтар қазақтың қайдан шыққандығын, қалай өмір сүргендігін айғақтап тұрғандай. Ал біз бабамыз сақтардан қалған сарқыт деп түйдік.  Алтынемел асуынан алған әсерімізді айтып болғанша, алдымыздан шырайлы Шарын шатқалы қарсы алды. Шіркін, кемиек аңғарлар кешегі баһадүр бабаларымыздың болмысы тектес биіктіктен қорықпайды. Шатқалдардың ажымдары адамды бірден өзіне баурап алады. Сирек кездесетін өсімдіктердің мекенін 2004 жылдан бастап мемлекет қорғауға алған. Көруге келген әрбір адам арнайы рұқсатсыз кіре алмайды. Күллі әлем Үлкен Колорадо каньонының «кіші бауыры» санайтын Шарын шатқалын американдықтардың өздері айналшықтап жүр. Тіпті, кейбірінің кеткісі жоқ. Тау жыныстарынан құралған ескерткіштер құдды қолмен жасалғандай құмыраға, адамға ұқсас. Неше ғасыр бойы жауын-шашын жуып, қызғылт түске боялған ойдым-ойдым шатқалдар әртүрлі кейіпте. Үнсіз жатқан алып жартастар таңғажайыптығымен таңдандырады. Ірілі-ұсақты жартастарды пішініне байланысты маңайындағы халық «жалмауыз кемпір шатқалы», «қамалдар аңғары» деп те атайды екен. Тағы бір айта кететіні, Шарын шатқалы Қазақстан табиғатының інжу-маржаны болып саналады. Бұл – оған елдің берген бағасы. Келесі күні «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейінің табалдырығынан аттаған сәтте, сонау V ғасырда жүргендей күй кештік. Сақ пен ғұннан сақталған бұйымдар білімгерлердің археологияға деген құштарлығын оятты. Іші көне дүниелердің кеніші іспетті. Әлем халқы аузын ашып қарайтын «Алтын адамды» қолмен ұстап, көзбен көрдік. Айта кетейік, мұражайда «Сақтардың тарихы мен мәдениеті», «Алтын адам», «Қазақстан археологиясы» және «Алтын адамның құпиясы» атты 4 экспозициялық зал мен «Алтын адамды» алғаш ашушылардың бірі – археолог Бекмұханбет Нұрмұханбетовтың мемориалдық бөлмесі бар. Біз үшін ең кереметі ежелгі сақ қалаларының мәдениеті болды.  Сапар барысында V ғасырдан аттап, XIX ғасырда салынған Жаркент мешітінің алдына келдік. Сәулетші Хон Пиктің шеберлігінен туған дүние. Қытайлық құпияны қазақ даласына әкелген хас шебердің басы осы мешіттің кесірінен шабылыпты. Оны біріміз білсек, біріміз білмейміз. Бүгінде ұлттық музейдің есебінде. Сыры кетсе де, сыны кетпеген мемориалды мешіт 52 бағана тізбегімен айналдыра қоршалған. Арқалығы ағашқа түсірген әсем оймышпен нақышталып жасалыпты. Бағаналарды құрастыруда бірде-бір  шеге, бірде-бір тұтқа қағылмаған. Интерьерін қоспағанда осының өзі мешіттің ерекшелігінен хабар береді. Сонымен қатар, алдына отырғызылған қара ағаш мешіттің жасын санап тұрғандай. Бұтақтары жер сүзіп жатыр. Әртүрлі түске боялған сыртқы көрінісі алыстан менмұндалап тұратындай. Білімгерлер енді мұнда жиі келіп тұратынын жарысып айтып жатты. Біз де қайта айналып келерімізге еш күмән келтірмедік.  Жақұтты Жаркент қаласында көнекөз мешітпен қатар жеті ғасырдың куәсі Әулиеағаш бар. Қалаға келіп тұрып, оған соқпай кету орны толмас олқылық. Тамыры тереңде жатқан алып ағашқа жеті адамның құшағы әрең жетеді. Басынан талай нәубетті өткізсе де, өз тұғырын сақтап қалған. Айналасындағы өзі тұрпаттас қара ағаштар қалқан болып тұрғандай. Айтпақшы, Әулиеағаш жайлы айтылатын аңыз-әңгімелер өте-мөте көп. Бір таңғалатыны, ағаштың жанында бір тамырдан таралған  жеті бірдей жас ағаш өсіп тұр. Халық оны «Жеті ағайынды» деп атайды. Сол ағайындылардың діңінен тамшылап тұрған шипалы судан барлығымыз дәм таттық.       Соңғы аялдамаға да таяп қалдық. Экспедиция Іле жағасында салынған көне шаһарға барып тоқтады. Арнайы салынған шағын қалашық қонақжай қазақ руханиятының қаймағы іспетті. Қақпасы үнемі ашық жатады. Жаугершілік заманда соғысуға тиімді болу үшін бой көтерген қаланың көшірмесі бұл. Ішіне байырғы қазақ елінің салт-дәстүріне негіз болған дүниелер жиналған. Қазір сол маңда «Қазақ Елі» атты тарихи кино түсіріліп жатыр. Білімгерлер сарайда сақталған қару-жарақтармен танысып, соғыстың айла-тәсілдеріне қанықты. Үш тәулікке созылған сапардың салтанаты осымен тамам. Білімгерлер рухани құндылықтарды қадір тұтуды, оған құрметпен қарауды ұғынды. Елбасының Рухани жаңғыру бағдарламасының жастарға берер пайдасы көл-көсір. Рухани керуен – соның бір айғағы. Ал, Жетісу – рухани өлке. Неге десеңіз, даңқты бабалардың табаны тиген топырақтың құнарлығы мен құндылығы ақынның жырына арқау болып, мәдениеттің мәйегіне айналды. Мұхтар КҮМІСБЕК

Қайраткер атындағы мектеп

Жуырда Шелек ауылында өткен айтулы шара мемлекет және қоғам қайраткері Абдолла Розыбакиевтің 120 жылдығына және қайраткер атындағы орта мектептің 50 жылдығына арналды. Салтанатты жиынды аудан әкімінің орынбасары Айбек Бидаев ашты. Абдолла Розыбакиев туралы деректерге көз салсақ, талай жайды аңғарамыз. Абдолла Ахметұлы – күрескер. Өз заманының озық ойлы адамы. Екіншіден, қазақ, ұйғыр халқының ажырамас бірлігін нығайту үшін қызмет етті. Тамырлас және бауырлас ұлттардың ынтымағы артып, мәдениетінің көркеюін тіледі. Артына осы тектес өлмейтін өнеге қалдырған тұлға. А. Розыбакиев 1887 жылы Шелек өңіріндегі Киікбай ауылында дүниеге келген. Жетісу жерінде кеңес билігін орнатуға белсене қатысты. Верный қалалық мұсылман жұмысшылары одағының хатшылығына сайланды. Жетісу облыстық ревкомының мүшесі болып, Ораз Жандосовтардың сенімді серігіне айналды. Ол оқып үйренуден жалыққан емес. Мәскеуге барып білімін шыңдады. Ғылыми жұмыстармен де айналысты. Ұйғыр тілінде шығатын «Кембағалдар авази» газетінің ұйымдастырушысы және алғашқы редакторы болды. Айта берсек мұндай мысалдар аз емес. Өкінішке қарай, айтулы қайраткер 1937 жылғы саяси репрессияның құрбаны болды.  Отаны өзінің адал перзентін әрқашан ардақтап келеді. Алматы қаласында А. Розыбакиев атындағы даңғыл бар. Қала мен облыстағы бірқатар мектептер қайраткердің есімімен аталады. Оның рухы халқының лайықты құрметіне бөленуде. Соның бір дәлелі – Шелектегі Абдолла Розыбакиев атындағы орта мектеп. Бұл оқу орны жарты ғасырдан бері жас ұрпаққа сапалы білім, саналы тәрбие беріп келеді. Алтын ұядан қанаттанған түлектер халықшаруашылығының барлық саласында жемісті еңбек етуде. Алдыңғы толқын ағалар дәстүрін кейінгі толқын інілері жасампаздықпен жалғастыруда. Сонымен қатар, халық бірлігін насихаттап, қазақстандық патриотизм идеясын ту етіп көтеруде. Салтанатты шарада сөз сөйлеген аудан әкімінің орынбасары Айбек Бидаев Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласынан туындаған бастамалардың өміршеңдігі мен маңыздылығына тоқталды. Әсіресе, «Туған жер» бағдарламасы бойынша аудан өңірінде бірқатар айтулы шаралар іске асқанын тілге тиек етті.  – Енді бүгін өздеріңіз куә болып отырғандай А. Розыбакиев атындағы орта мектептің айналасы абаттанып, көркіне көз тоятын келбетке енді, – деді Айбек Дүйсембекұлы. Аталған шараны ұйымдастырған Ұйғыр этномәдени бірлестігі. Мектепті абаттандыруға М. Абдуллаев, А. Камбаров, А. Абаков секілді кәсіпкерлер демеуші болды. 14 миллион теңге қаржы жиналып, игілікті іске жұмсалды. Соның нәтижесінде мектеп ауласындағы 650 шаршы метр жерге асфальт, 2000 шаршы метр алаңға арнайы бетон кірпіштер төселді. Алаңның айналасы қоршалып, 150-ге жуық ағаш көшеттері отырғызылды. Кәсіпкерлер «көп түкірсе – көл болатынын» ынтымақты істері арқылы тағы бір көрсетті. Есімі елге белгілі кәсіпкер Дилмұрат Кузиев мұндай жұмыстар Абдолла Розыбакиев атамыздың рухына арналған ұрпақ тағзымының белгісі екенін айтты. Ал, ақын-жазушылар Жамшит Розахунов, Ахметжан Аширилер қайраткердің отансүйгіштік қасиеттері мен азаматтық ерекшеліктерін әңгімеледі. Сөйтіп, туған жерге ту тіккендер Шелек ауылының көркі мен сәулетінің артуына осылайша өз үлестерін қосты. Салтанатты шараның соңы ұйғыр ансамбльдерінің, әншілері мен бишілерінің өнеріне ұласты. Б. БАТЫҚҰЛЫ. Еңбекшіқазақ ауданы.

Еркіндігім, қасиетім, қастерлім

Рухани жаңғыру арқылы «Жер тарихы – ел тарихы» екеніне көз жеткізіп, туған жерге ерекше ықыласпен қарайтын кез келді. Тәуелсіз ел дегеніміз – көңілінде шер, көзінде мұңы жоқ қоғамдағы халық. Осы ұғымға әбден лайық қазақтың көңіліндей дарқан, пейіліндей кең, жүрегіндей жылы Ұлы Даланың кескін-келбеті уақыт өткен сайын жасарып, жаңарып келеді десек, қателеспесіміз анық. Тәуелсіздік – әр қазақтың бағын ашты, әр отандасымыздың ертеңге деген үмітін үкіледі. Жастардың жігерін жаныды. Аға буынның мерейін тасытты. Демек, бабалар аңсаған еркіндіктің балдай дәмін ширек ғасырдан астам уақыт татып, қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған бейбіт тірлікте ғұмыр кешкен біздің ұрпақ шын бақытты. Елбасымыз ұрпағымыздың бақытты болашағы үшін тынымсыз күндер мен түндерді өткізіп, жасампаздық еңбегін жалғастырып келеді. Дүйім жұрттың назарын өзіне аударған Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласының мазмұны терең және ұлттық кодымызды сақтаудың тәсілін ашып, нақты бағдарламаны алға қоюымен ерекшеленді. Нәтижесінде ұлттық жаңғыру – ұлттың сана-сезімінің көкжиегін кеңейту, ұлттық ерекшелігімізді сақтап, сипаты мен мағынасын, түрін, көкжиегін кеңейту арқылы тарихымызды таразылауға шақырады. Осы орайда төл тарихымызға, абыз бабалардың өткен өмір салтын зерделеп, шынайы прагматизмнің жарқын үлгілерін табу қажеттігін міндеттейді. Ұлттық рухымыздың алтын діңгегі – салт-дәстүріміз, тіліміз бен әдебиетіміз, жөн-жоралғымыз.  Жаңғыру деген сөздің мағынасы терең әрі жан-жақты. Дүние жаңармаса, жаңғырмасы әлем не күйге түседі? Бір сәт ойлаудың өзі көңілге алаңдаушылық әкеледі екен. «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты құнды құжатта жаңғыру ұғымының өзі мейлінше көнерген, жаһандық әлеммен қабыспайтын кейбір дағдылар мен әдеттерден арылу екендігі атап айтылған. Демек, дамыған мемлекеттердің озық үлгілерін үйрену, ұлттық код, ұлттық мәдениетті сақтау мен алдағы дамуымызға кедергі келтіретін әдеттерден саналы түрде бас тартуға шақырады.  Мақаладағы «Таяу жылдардағы міндеттер» тарауында халықты толғандырған көптеген мәселе көңілден шығады. Ол – тіл мәселесі, туған жер тарихы, ел мен жерге деген азаматтық көзқарасты қалыптастыру жайы. ХІХ ғасырдың басында қазақтың басынан тайған бақтың 1991 жылы түбегейлі тәуелсіздігімізді алғанға дейін қайта қонбағаны, елім деп еңіреп өткен арыстарымызға арман болғаны талассыз шындық. Уақыт пен кеңістік сахнасындағы сарғайған мұрағаттарға зер салып қарар болсақ, ақындар мен батырлар елі атанған Жамбыл ауданының ең алғашқы орталығы – Тарғап қыстағы болғандығын көреміз. Аталған елді мекен 1890 жылы Жетісу уезінің Қастек болысына қарасты Верный – Қарабалта пошта-байланыс жолында бекет болып ашылды. Дәл сол жылы «Жетісу» естелік кітабында жазылғандай, Сәт Ниязбекұлы болыс сайланып, ол өңір Батыс-Қастек болысы атанды. «Жердің аты – тарихтың хаты» демекші, атамекенге сұқты көзін қадаған сыртқы жаулармен қаһарман бабаларымыздың әділетті соғыс жүргізгені белгілі. Сол қаһармандардың қатарындағы Қарасай баба мен оның ерлік дәстүрін лайықты жалғастырған Қараш, Қастек, Қазыбек бек, Қасқары, Наурызбай, Өтеген, Райымбек, Ботбай, Сәмен, Көкбарақ, Саурық, Сұраншы, Сыпатай, Бекболат және басқа баһадүрлер есімдері бүгінгі ұрпақ үшін ұранға айналып, рухы ұлы істерге ұмтылдыруда. Басқаны былай қойғанда, Қастек болысындағы елдің 1916 жылғы жантүршігерлік жағдайын еске түсірудің өзі-ақ отарлаушылық зардабының қаншалықты ауыр болғанын айқын көрсетеді. Соған қарамастан 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін Ораз Жандосов, Жұбаныш Бәрібаев, Тоқаш Бокин, Қанай Боранбаев сынды біртуар арыстар елді Кеңес өкіметін қолдауға үндеді. Алайда, көп ұзамай аталған ұлт зиялылары өздері белсене құрған қоғамнан адам айтқысыз қорлық пен зорлық көрді.  Елбасы Рухани жаңғыру мақаласында: «Ауылым – әнім» атты әнді айтқанда, «Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін» деп шырқайтын едік қой. Бажаймен қарасақ бұл мағынасы терең сөздер. Бағдарлама неге «Туған жер» деп аталады? Адам баласы  шексіз зерденің ғана емес, ғажайып сезімнің иесі. Туған жер – әркімнің шыр етіп жерге түскен, бауырында еңбектеп, қаз басқан қасиетті мекені, талай жанның тұратын өлкесі. Оны қайда жүрсе де жүрегінің түбінде әлдилеп өтпейтін жан баласы болмайды», – деп туған жерге, еліне, оның мәдениеті мен салт-дәстүріне айрықша атсалысу – шынайы патриотизмнің маңызды бөлігі екендігін ескертеді.  Алматы – Бішкек күрежолының бойында ғана қаншама тарихтан сыр шертетін киелі орындар жалғасып жатыр. Алматы шаһарынан шыққанда биіктегі батыр баба Наурызбай Құттымбетұлына, Сұраншы, Саурыққа тұрғызылған еңселі ескерткіштер, Аңырақай шайқасына арналған биік тұғыр, «Айнабұлақ» демалыс орнының оңтүстік батысында Мырзатай баба әулеттері – Назарбай бидің кесенесі, одан әрі Самсыдағы Сәмен батыр ескерткіші, Қараш батырға, тағы басқа да бүгінгі тәуелсіздігіміз үшін түн қатып, құсұйқылы күн кешкен бабаларға деген ұрпақтарының шынайы сүйіспеншілігінің белгісі ретінде қойылған тарихи жәдігерлер бүгінгі ұрпаққа өнеге ретінде қалдырылды. Сондай-ақ Қобызшы, бақсы Түктібай Жарылғапұлына, Құртқа тәуіп Сұлтанқожаұлына, тағысын тағы бойларына Алла берген ерекше қасиетімен белгілі абыз-бабалар мәңгі мекен еткен киелі орындар қатары да бар. Экспедиция осындай тарихы терең жәдігерлердің тізімін тізіп, бүгінгі және ертеңгі ұрпаққа қалдыруға бетбұрыс жасап, жақсы істің тиянағын келтіруде.  Ендігі кезекте киелі елі мен жерін бодандықтан азат ету жолындағы дарабоздардың жанқиярлық ерлік істерін жаңғырған қоғамымыздың даму үрдісіне лайық насихаттау – әрқайсымыздың перзенттік парызымыз десек, мектеп ұжымдары ардагерлермен кездесу өткізіп, тәрбие сағаттарына шақырып, жұмыстарын жүйелей түссе нұр үстіне нұр болар еді деген ой келеді.  Тарих – әр ғасыр тамыршысы. Мұрағат беттеріне үңілсек, одан  талай-талай жайларға қанығамыз. Облыстық мемлекеттік мұрағатының жәдігерлеріне жүгінсек, Жетісу губерниялық атқару комитеті төралқасының 1928 жылғы наурыздың 27-29 күндері өткен кезекті мәжілісінің ІІ хаттамасынан «аудандастыру жобасын анықтау туралы» мәселе қаралғанын көруге болады. Онда Қордай ауданын Қордай және Қастек аудандарына бөліп, Қастек ауданына 1-7 ауылдарды, Майтөбе болыстығының Қарабұлақ ауылын, Ұзынқарғалы болыстығының 1-5 және 10-12 ауылдарын қалдыру, сондай-ақ, Қастек ауданының орталығын Тарғап қыстағы деп белгілеу туралы айтылған. Тағы бір деректе Қастек ауданының Қазақстан Орталық атқару комитетінің 1928 жылғы 3 қыркүйекте шыққан арнайы Жарлығымен құрылып, шекараларының бекітілгені жайлы бұрынғы құжаттарға сілтеме жасалған. Негізінен алғанда қыркүйектің 3-жұлдызын ауданның ресми түрде құрылған күні деп санаған дұрыс сияқты. Арада тура он жыл өткеннен кейін, яғни 1938 жылы ұлы жырау бабамыз Жамбылдың шығармашылық қызметіне 75 жыл толу мерейтойына байланысты Қазақ КСР Орталық атқару комитеті Төралқасының 1938 жылғы 19 мамырдағы Қаулысымен Қастек ауданының атауы Жамбыл ауданы болып өзгертілген. Орайы келгенде айта кететін бір жайт, ауданның тарихи жылнамасына көз жібергенде оның әрбір кезеңінің айрықша бедері бар екенін аңғару қиын емес. Мәселен, отызыншы жылдардың басындағы ақсүйек ашаршылықпен қабаттаса келген қасап қырғынға ешкім тосқауыл қоя алмады. Осылайша 1937 жыл тағы бір қасіретті көлденең тартты. Бұған нақты мысал ретінде 1996 жылы «Әділет» қоғамы шығарған «Азалы кітапқа» ауданымыздан кезінде жазықсыз айдалып, атылған және кейін ақталған 50-ге жуық жерлесіміздің аты-жөндері енгізілгенін айта кеткеніміз жөн. Өкінішке қарай, бұл еңбекке қосылмай, елеусіз қалғандардың да бар екенін ойласақ, жазықсыз атылып, сотталып кеткендердің саны 200-ден асатын сыңайлы. Осыншама зұлымдық пен зобалаңнан кейін де елдің жағдайы оңала қоймаған. Себебі, аудан жұртшылығы 1941–1945 жылдардағы сұрапыл соғыстың қасіреті мен тауқыметін де аз тартқан жоқ. Сындарлы шақта ауданымыздан әскерге 5806 ер-азамат аттанып, олардың 3,5 мыңға жуығы оқ пен оттың ортасынан оралмады. Майдангерлердің қатарында жерлесіміз Дадаш Бабажанов Совет Одағының Батыры атанды. Ал, Әбдірақым Әлімов пен Михаил Рыжиков «Даңқ» орденінің үш дәрежесін толық иеленді. Зияда Досбергенова сынды өжет қыз қаһармандық үлгісін көрсетіп, үш бірдей жауынгерлік орден-медальдармен марапатталды. Соғыстан қираған қалаларды қалпына келтіруге қатысқан қазақстандық 88 қыздың арасында ауданымыздың 11 бойжеткенінің болғанын, олардың қажырлы еңбегі мемлекет тарапынан ерекше бағаланғанын атап айтуға болады. Сталинград қаласын қираған үйіндіден аршып алуға атсалысқан Жұмағыз Кемербаева, Күләнда Сыдықова, Алмагүл Аманова, Мәдина Ұлтанбекова, Уәсила Әбдірахманова, Оралтай Тойбаева, Қадырғыз Жолдыбаева, Ақбала Таңсықбаева, Сәкей Бапиева, Қайша Нұрбаева, Сталинград танк зауытында істеген Жұмагүл Қуандықова мен Әспет Тоғызақованың табандатқан төрт жыл бойы ерлікке тән еңбек еткенін кейінгі ұрпақ ешқашанда ұмытпайтыны анық. Сол кезде Воронеж майданында, Курск иініндегі қырғында, Сталинград, Мәскеу түбіндегі шайқастарда, сондай-ақ, шешуші шептердің барлығында дерлік соғысқан ауылдастарымыздың арасынан небір ержүрек жауынгерлер шықты. Мысалы, Әбдіразақ Мәмиев, Құтпанқұл Монтаев, Әбіке Үмбетов, Ғали Досымбетов, Николай Гончаров, Алдаберген Байжанов, Павел Митьков, Ермек Далабаев, Әбілжан Оспанов, Григорий Пичкунов, Алексей Плаксин, Оралбай Талысбаев, Бейсен Елгезеров, тағы басқа да көптеген майдангерлердің жорық жолдары таусылмас тағылымға толы десем, қателесе қоймаспын.  Соғыстан бергі 72 жылдан астам уақытта, оның ішінде егемендікке қолымыз жеткен ширек ғасырлық кезеңде атақты ауданымызда өндіріс пен рухани өмірімізде қалдырған жарқын ізі сайрап жатқан көптеген азамат қалыптасты. Мәселен, ауылшаруашылығы мен экономиканың басқа да шешуші салаларынан, рухани ошақтардан ондаған еңбек ардагері шықты. Осыған орай, жерлестеріміз, өмірі мен кәсіби қарекеттері өшпес өнегеге айналған Социалистік Еңбек Ерлері Қ. Әбсәметов, Ы. Әлібекұлы, К. Тоқсейітова, Ш. Жандыбаев, Ж. Садуақасов, Д. Әмірқұлов, О. Ерекенов, Д. Гущин, М. Түймебаев, Ә. Құлтанов, Ә. Әлімов, Ш. Мусин, тағы басқа да майталмандардың есімдері әрдайым елінің есінде.  Жамбыл ауданы – ән-жыр мен толағай табыстың мекені. Олай дейтініміз, әйгілі ауданымыздың атақ-даңқын талай елге танытқан өнер дүлдүлдері аз емес. Ақиық ақындар Сүйінбай мен Жамбылдың өкшесін басқан Халық ақындары  Өтеп Оңғарбаев, Әбдіғали Сариев, Үмбетәлі Кәрібаев, Әсімхан Қосбасарұлы, Әлімқұл Жамбылов, ұлы композитор Нұрғиса Тілендиев, талантты сазгер Әсет Бейсеуов, дарынды жазушылар Балғабек Қыдырбекұлы, Сейдахмет Бердіқұлов, өмірден өткен ақын Есенқұл Жақыпбек  және басқа да ондаған игі жақсыларымыздың асыл бейнелерін құтты мекеніміздің ұл-қыздары санасында сақтап, жүрегінде жаттауда. Әлі де солай болары анық. Жеріміз бен еліміздің атағын айдай әлемге айшықтаған жыр алыбы Жамбылдың шарапаты тиіп, қай салада болмасын тізгін ұстап, маңдай терін төккен, қарапайым әрі қадірлі қарекетінің арқасында Алатаудай айбарға ие болған жерлестерімізді, сірә, толықтай, түгендей де алмаспыз. Осындай нысаналы ниетпен  қоғамдық пікірді зерттеп, зерделеп, үлкен-кішімен сыр бөлісіп, «Жамбыл елінің жайсаңдары» кітабын қайта толықтырып оқырман қауым мен жерлестерге ұсындым. Бұл менің Тәуелсіздігіміздің 25 жылдық торқалы тойына тартуым болды.  Рухани жаңғырудың бағыты сан салалы екенін уақыттың өзі дәлелдеп отыр. Осы бағдарламадағы «Қазақстандағы 100 жаңа есім» жобасы кешегі және бүгінгі егемен еліміздің әр саладағы табысқа жетуіне бар қажыр-қайратымен үлес қосқан көпұлтты халық өкілдерінің есімімен толықтырудың да маңызы зор. Олардың еңбегі, өмірі, жүріп өткен жолы жастарға үлгі-өнеге. Бүгін бар – ертең жоқ болады. Ал тасқа басылған, қағазға түскен дүние мәңгілік. Бұл да Елбасының көрегендік саясатына дәлел. Демек, еліміздің түбегейлі жаңаруы мен жаңғыруы және тың бастамаларды баянды ету әр азаматтың белсенділігі мен өмірге деген құштарлығына байланысты өрбитіні ақиқат. Жетісу халқы, оның ішінде жамбылдықтар осы үрдісті түсініп, туған өлкенің қайта түлеуіне тың талпыныс жасап отыр. Жаңаға деген жұрт талпынысы жүректерге жылылық ұялатуда. Жаңғыру – жаңаға, түбегейлі жақсылықтарға бағыт алу. «Тәуелсіздік еркіндігім, қасиетім, қастерлім, өзің барда өзегімде жоқ шер мұңым», деген ақын жырынан еркіндікке деген жүрек лүпілін естиміз. Іске сәт, жер жаннаты Жетісудың, жиырма бірінші алтын ғасырдың ұрпақтары.  Күмісжан БАЙЖАН, ҚР Мәдениет қайраткері.

Дизайнер Аида Кауменова: Туған жерімнің табиғаты шабыттандырады

Алматы облысының Сарқан ауданында жерлестер форумы өтті, деп хабарлайды ҚазАқпарат тілшісі. Айтулы шараға туған жерінен нәр алып, әр салада еңбектеніп жүрген бір топ азамат арнайы келді. Олар ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына, мәдениеті мен руханиятына өз үлесін қосуға дайын екендіктерін жеткізді. Солардың бірі - белгілі дизайнер Аида Кауменова. Модельер сән әлеміндегі әрбір жетістігіне туған жері шабыт беретінін жасырмады. Оның айтуынша, жер жәннаты - Жетісуда туып-өскен әрбір азамат дарынды. Ал туған жері оған күш-қуат береді. Сондықтан іскер әйел кіндік қаны тамған  ауылына жиі келіп, рухани қайраттанып қайтуды дәстүрге айналдырған. Айта кету керек, бүгінде Аида Кауменованың ерекше дизайндегі киімдері жоғары сұранысқа ие. Жалпы жерлестер бұл жиынға «Еліме, жеріме не беремін? Қандай көмегім тиеді?» деген ниетпен келді. Солардың бірі - Алматы облыстық Ішкі істер департаментінің басшысы, генерал-майор Мұрат Ұрымханов. Ол Сарқан ауданының Шатырбай ауылында дүниеге келген полиция басшысы, өзінің ұстазы, бірнеше буын тәртіп сақшысын тәрбиелеген соғыс ардагері, генерал Әбдіқадыр Болсамбековтің мүсінін ұжыммен бірге жұмыла орнатуға уәде берді. Өзге де сарқандықтар елі мен жері үшін аянбай еңбек еткен дарынды тұлғалар Еркеғали Рахмадиев пен Мұхтар Арынға да ескерткіштерді өз күштерімен орнатуға сөз берді. Осылайша, Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы аясында ұйымдастырылған форумда жерлестер 3 ескерткіш орнатуға ниет білдірді. Айта кету керек, Сарқан өңірі Мұхамеджан Тынышбаев, Мұқан Төлебаев, Мұхтар Арын сынды ұлт зиялыларын дүниеге әкелген киелі топырақ.

О национальном коде, демографии, здоровье нации

И о многом другом говорил депутат областного маслихата  Галиаскар Сарыбаев на встрече с жителями села Жетыген В средней школе №11 села Жетыген состоялась встреча депутата областного маслихата, первого заместителя председателя областного филиала партии «Нұр Отан» Галиаскара Сарыбаева с населением избирательного округа №41, куда входит Жетыгенский сельский округ Илийского района.  Галиаскар Толендиевич вкратце остановился на различных аспектах внутриполитической жизни страны: конкурентоспособности нации, воспитании у молодежи патриотизма, борьбы с трансграничной и киберпреступностью, важности национального кода казахов, сохранении языка, перехода на латиницу. Затронута тема национального бренда Ќазаќ елі. Особо были выделены вопросы демографии, наличия и охраны природных ресурсов, относящиеся к национальной безопасности, и будущего молодого государства.  Вот лишь один пример актуальности глобальных проблем, скатывания их от конфронтации до вооруженных конфликтов стран из-за ресурсов. В мире остро стоит проблема бедности, усугубляемая развитием демографических процессов. Подсчитано, что в ближайшие 20 лет население земного шара увеличится почти на 1,5 млрд человек. Более 97% этого роста придется на развивающиеся страны.  Казахстан – одна из богатейших стран мира. Из 105 элементов таблицы Менделеева в недрах Казахстана выявлены 99. По объему запасов полезных ископаемых Казахстан занимает первое место среди стран СНГ по хромовым рудам и свинцу, второе – по запасам нефти, серебра, меди, марганца, цинка, никеля и фосфорного сырья, третье – по газу, углю, золоту и олову. Но в то же время, при наличии таких богатств и огромной территории (9-ой в мире!) население у нас очень маленькое – всего 18 миллионов человек. Наш сосед Китай имеет более 1 млрд человек, Россия входит в десятку крупнейших стран мира. Для Казахстана в ближайшей перспективе надо иметь хотя бы 40 миллионов населения. В конце своего выступления Г.Т. Сарыбаев ответил на поступившие из зала вопросы. В частности, Патима Арсмазы, руководитель общественного объединения «Женщины села. Мир» обеспокоена вопросами безопасности граждан в связи с появлением в округе молодых людей, приверженцев салафизма. Художественный руководитель ансамбля «Элегия» Анастасия Мельник, поблагодарив гостя за интересный, актуальный доклад, призвала собравшихся в зале самим тщательно изучить программную статью нашего Президента и сделать для себя соответствующие выводы. Затем она обратилась к Г.Т.Сарыбаеву уже как депутату. Существующая сельская больница не справляется с возросшим числом посетителей, она находится в приспособленном помещении.  Галиаскар Толендиевич по первому вопросу заверил, что беспокоиться не стоит. Государственные структуры, правоохранительные и специальные службы ситуацию в сфере религий, в частности, ислама и его многочисленных течений, мониторят и держат под постоянным контролем.  По второму вопросу, так как земля под строительство новой сельской больницы уже выделена, нужно довести его до логического конца. Этому, как депутат от округа, он будет всячески содействовать.  Рамазан Елешев, Илийский район

Приступаем к практическим шагам

Завершилась работа информационно-разьяснительной группы «Жаңа әліпби – жаңа дәуір бастауы» по разъяснению перехода казахского алфавита на латинскую графику. Отметим, 12 октября стартовал объезд рабочей группы по всем районам Алматинской области. Его основной целью было объяснение важности перехода на латиницу жителям отдаленных регионов области. За 34 дня члены группы посетили 16 районов и два города (Текели, Капшагай), в целом было охвачено 63 населенных пункта Жетысуского края, где члены группы развернуто рассказали о преимуществах перехода на латинскую графику. Завершающей была встреча с населением Илийского и Балхашского районов. Группа посетила села Отеген батыр, Боралдай, Туймебаев, Караой Илийского района. А на следующий день объездила Балхашский район: села Коктал, Акжар, Топар, Бакбакты и районный центр Баканас. Руководитель областного управления по развитию языков Айдар Башбаев отметил, что дискуссии на этом завершаются, и теперь они приступят к практическим шагам. - Одним из основных аспектов процветания и развития государства является переход казахского языка на латинский алфавит. Благодаря чему укрепится статус государственного языка на международном уровне. Новый алфавит должен в первую очередь способствовать объединению всех тюркоязычных государств. Каждый должен начать процесс восстановления сознания с себя. К этому мы шли не одно десятилетие, мы не просто поднимаем статус казахского языка, латинский алфавит - отличный инструмент, который может укрепить независимость страны и единство народа, - сказал руководитель группы. Своим мнением также поделилась профессор ЖГУ имени И.Жансугурова Шара Кияхметова, отметив, что преподаватели университета полностью поддерживают внедрение латиницы. - Латинский алфавит знаком почти всем людям в мире, поскольку он изучается еще со школы на уроках физики, информатики, математики, химии, иностранного языка. Исходя из этого, думаю, латинизация казахского языка не вызовет особых трудностей у населения многонационального государства. А, наоборот, укрепит культурную, духовную, нацио-нальную составляющую казахстанцев. Переход на латиницу повлечет за собой обновление и усовершенствование всей образовательной системы, - сказала профессор, акцентировав внимание собравшихся на нескольких принципах перехода к новому алфавиту.  Наряду с ними выступил корреспондент областной газеты «Жетісу» Кажет Андас. - Переход к латинскому алфавиту – это необходимость. Это очень важное, ответственное и историческое решение, которое обусловлено требованием времени. Латиница является самым распространенным письмом в мире, благодаря ей облегчится процесс общения с людьми, язык которых на латинской графике. Этнические казахи, которые также живут в разных странах, смогут легко понимать друг друга. То есть латинскую графику можно назвать международной. Елбасы решил вопросы не революционным, а эволюционным способом. Думаю, изучение латинской графики не будет большой проблемой, – сказал он. Рассказав об основных особенностях перехода на латинскую графику, Кажет Андас также ответил на поступившие вопросы. На этом информационно-разъяснительная работа в селах районов и городах области завершилась. На первоначальном этапе, когда население не до конца понимало важность латинизации казахского языка, работа членов группы была очень важна. Большинство противников латинизации опасалось трудностей в процессе переобучения, многие были не готовы к нововведению, не понимали, как латиница коснется употребления русского языка, боялись потерять казахское литературное наследие, которое есть на кириллице. Сейчас все эти опасения миновали. В доступной форме члены рабочей группы рассказывали об этапах, особенностях, преимуществах, которые предлагают использование латинской графики. В своих выступлениях они говорили об истории смены письменности в Казахстане, об опыте зарубежных стран, интересных фактах.  Айжан Джайлаубаева Илийский, Балхашский район.

«Зеленый старт» в обществе

На минувшей неделе в рамках проекта «Startup Академия» в областном центре в Жетысуском Государственном Университете имени Ильяса Жансугурова прошел конкурс инновационных идей «Мой StartUp 2017». Со своими подготовленными проектами выступали 40 предпринимателей, а также будущие ученые. Они презентовали свои работы, подготовив презентации, проектные модели, макетные образцы. Идеи конкурсантов поразили членов жюри своей изобретательностью, креативом и в прямом смысле этого слова – яркой инновацией. Инновационный конкурс «Мой StartUp 2017» замкнул практически все сферы науки и бизнеса, были разработаны новые концепции в сфере дошкольного образования, туризма, IT-технологий, химической и обрабатывающей промышленности, медицины и социальной модернизации, машиностроения и дизайна и многое многое другое. Основными задачами конкурса, разумеется, является оказание содействия развитию стартап-проектов и инновационных идей, путем стимулирования мотивации вдохновения молодежи. Конкурс показал, что, потенциал участников огромен, осталось лишь помочь ребятам в воплощении реальных и действительно необходимых обществу проектов. Лучшей тройке финалистов будут вручены денежные премии в преддверии Дня Независимости Республики Казахстан для воплощения их стартап проектов.

«Жетысу» проведет учебно-тренировочные сборы в ОАЭ

В декабре месяце подопечные Дмитрия Огая проведут учебно-тренировочные сборы в городе Дубай. Победитель Первой лиги Казахстана талдыкурганский «Жетысу» проведет в декабре учебно-тренировочные сбор в Объединенных Арабских Эмиратах в городе Дубай.

Чеботаев может стать игроком «Жетысу»

Защитник украинской «Александрии» Сергей Чеботаев попал в сферу интересов новичка КПЛ, передает sport.ua. 29-летний воспитанник запорожского футбола, способный сыграть как на левом фланге обороны, так и на противоположном, может продолжить карьеру в талдыкорганском «Жетысу». Ранее Чеботаев успел поиграть за «Волынь», алчевскую «Сталь», «Гелиос», «Полтаву» и «Горняк-Спорт». В нынешнем сезоне на счету оборонца семь матче в УПЛ. Напомним, «Жетысу» по итогам сезона 2017 года стал победителем первой лиги Казахстана.