Войти через

  • 20:14:09
  • -13°C

Понедельник, 19 февраля$ 319.32  € 396.28  ₽ 5.66

 

Общество

Город возродится новыми постройками

В канун празднования Дня Первого Президента в Алматинской области запланировано открыть социально важные объекты: новые школы, дома культуры, амбулатории, детские сады и участковые пункты полиции. Эту информацию на брифинге региональной службы коммуникаций сообщил заместитель акима Алматинской области Жаксылык Омар. Рабочая группа создала план по организаций 700 мероприятий ко Дню Независимости. Жаксылык Омар поздравил представителей СМИ с предстоящими праздниками и отметил особые объекты, к открытию которых готовились все жители региона. Также замакима отметил про открытие 1 декабря историко-культурного центра «Атамекен» в селе Шамалган Карасайского района.   - Этот уникальный объект открывается при поддержке бизнесменов и спонсоров. В нем будет представлена жизнь Главы государства Нурсултана Абишевича Назарбаева - с рождения до сегодняшних дней. Особый акцент сделан на роли Лидера нации в становлении Республики Казахстан, - сказал Жаксылык Омар. Кроме того на брифинге были отмечены городские объекты, которые готовы к эксплуатации. Среди них отреставрированное здание архива и новые детские сады, а также жилые дома на 64 и 159 квартир. 

Попивая чай, бизнесмены беседовали с банкирами

Совета деловых женщин Алматинской области и филиала ДБ АО «Сбербанк» по Алматинской области организовал бизнес-завтрак для предпринимателей региона. Мероприятие посетили не только клиенты банка, но и потенциальные клиенты-бизнесмены из Талдыкоргана и Сарканского района. В ходе бизнес-завтрака специалисты ознакомили предпринимателей с финансовыми продуктами банка и рассказали об их особенностях и преимуществах. К примеру, представители малого бизнеса могут выбрать несколько программ кредитования, профинансироваться через государственные программы. Кроме того, для комфорта клиентов действует персональное банковское обслуживание «Сбербанк Премьер». Бизнесмены поинтересовались залоговой, кредитной политикой банка. На интересующие вопросы отвечал главный менеджер областного филиала фонда «Даму» Жандос Нургазинов. - На моей памяти - это первая неформальная встреча первого руководителя крупнейшего банка с предпринимателями области. Такие встречи важны и полезны для налаживания контактов, обмена информацией. Я уже не первый год являюсь клиентом банка и за эти годы убедился, что «Сбербанк» создает все необходимые условия и знает подходы для развития вашего бизнеса, отметил директор медицинского центра «Нур-Авиценум» Владимир Крайсман.

Каждый большой проект начинается с маленькой истории

В Талгарском районе Алматинской области распахнул свои двери первый в Казахстане бесплатный физкультурно-оздоровительный центр. У детей с особенностями развития появился свой большой двухэтажный дом, где их будут обучать вокалу, хореографии и плаванию. А самое главное проект нацелен на воспитание будущих спортсменов. Открыли оздоровительный центр благодаря неравнодушным людям. Несколько общественных фондов объединили свои силы для осуществления благотворительного проекта. Руку помощи протянули и зарубежные бизнесмены, которые купили все кухонные оборудования: шкафы, столы, стулья, микроволновки, холодильник. Они также отправили своих волонтеров для подготовки к открытию центра.

Что не поделили подростки?

В Алматинской области полиция расследует факт поножовщины между двумя несовершеннолетними. Инцидент произошел между двумя учащимися колледжей Талгарского района. Как стало известно от официального представителя областного ДВД Кобейхана Нурахмета, в больницу Талгара с ножевыми ранениями госпитализировали 17-летнего студента местного юридического колледжа. Как выяснилось, парень получил ранения в уличной драке со своим ровесником. В ходе оперативных мероприятий сотрудникам полиции удалось установить личность подозреваемого, оказавшегося учащимся талгарского колледжа агробизнеса и менеджмента, также несовершеннолетнего возраста. - Подозреваемый юноша в течение нескольких часов был задержан и доставлен в местное РУВД. Уголовное производство по факту возбуждено согласно ст.106 УК РК – «Умышленное нанесение тяжкого вреда здоровью». Расследование уголовного дела поручено следователям районной полиции. Подозреваемый находится сейчас под подпиской о невыезде, – сообщили в пресс-службе ДВД. Отмечается, что у задержанного студента изъят нож, которым, предположительно, потерпевшему были нанесены раны. Орудие преступления приобщено к материалам дела в качестве вещественного доказательства.

В Енбекшиказахском районе организовали проект «Рухани Керуен»

В рамках программной статьи Елбасы «Ориентация на будущее: духовное возрождение» Департамент по делам религий Алматинской области в Енбекшиказахском районе организовали проект «Рухани Керуен». Состоялась церемония возложения цветов к памятнику ветеранам Великой Отечественной войны с членами акима области и его заместителями, начальниками отделов, председателями общественных объединений «Рухани керуен». Затем в конференц-зале районного акимата состоялась встреча с районными активистами в рамках «Рухани керуен». После активизации района члены рабочей группы проводили информационные, культурные, спортивные и другие мероприятия в соответствии с утвержденным планом.

Состоится открытие историко-культурного центра Первого Президента Республики Казахстан – Лидера нации «Атамекен»

Ко Дню Первого Президента в Алматинской области откроются 35 новых объектов. Самым ярким станет открытие историко-культурного центра Первого Президента Республики Казахстан – Лидера нации «Атамекен», которое состоится 1 декабря в селе Шамалган Карасайского района. Экспозицию центра составляют разнообразные экспонаты,  включая более 250 книг и около 90 личных вещей Главы государства.  Каждый предмет по-своему уникален и представляет историю пути Лидера, начиная с детских лет и до сегодняшнего дня. Все экспонаты предоставлены фондом, библиотекой и музеем Первого Президента Республики Казахстан, Управлением Делами Президента РК, Национальной библиотекой и библиотекой Национальной академии наук РК.

307 проектов программы «Рухани жаңғыру»

Воплощение в жизнь госпрограммы «Рухани жаңғыру» должно служить одним из главных ориентиров работы всех исполнительных органов на местах. При этом особое внимание следует уделить наибольшему охвату населения в проводимых мероприятиях и вопросам пропаганды через печатные и электронные СМИ и различного рода социальные сети в интернете. Об этом говорилось в ходе селекторного совещания, состоявшегося в областном акимате под председательством заместителя акима области Жаксылыка Омара. Подробно о реализации программы в регионе рассказал руководитель областного управления внутренней политики Рустам Алпысбаев. Так, по его словам, в области на сегодня разработана специальная «Дорожная карта» претворения в жизнь программы, вокруг которой и организуются различные мероприятия. Сформирован реестр, включающий в себя 307 крупных мероприятий международного, республиканского и областного масштабов. В ближайшие дни в Жетысу планируется проведение форума неправительственных организаций по трем основным концепциям программы «Рухани жаңғыру»: конкурентоспособность, прагматизм, открытость сознания. В целом, как сказал докладчик, институты гражданского общества и молодежные НПО полноценно вовлечены в реализацию программы. В свою очередь Жаксылык Омар акцентировал внимание на более серьезном отношении руководителей всех подведомственных структур к программе «Рухани жаңғыру». В ходе совещания были также рассмотрены организационные вопросы подготовки к празднованию Дня Первого Президента и Дня Независимости. Отметим, что в рамках торжественных мероприятий в области планируется открытие 100 различных социальных объектов, в числе которых жилье, детские сады, школы, опорные пункты полиции и многое другое.

Красивый нос стоимостью в 4 операции

В Алматинской области врач после операции забыл инородный предмет в теле пациента. Жандос Бауыржанулы пришел на консультацию к врачу с жалобами на гайморит. В ходе обследования потребовалась операция – выравнивание носа. После проделанной процедуры пациенту лучше не стало. Срочно потребовалась вторая операция. И она тоже прошла неудачна. Спустя две недели из носа достали ватный тампон. Жандос лег под нож в третий раз. И в этот раз в носу обнаружили кусок пластмассы. Также выяснилось, что все три операции делал один и тот же доктор. Недавно он перенес четвертую операцию у другого врача. И только теперь чувствует себя намного лучше. По подсчетам пациента, две первые операции обошлись ему в 500 тысяч тенге. С самим врачом журналистам поговорить не удалось. В больнице сообщили, что доктор отпросилась и ушла домой. Директор медучреждения не исключает осложнений после операций, но что-либо сказать по этому делу пока не берется. - Она является заведующей отделением, кандидат медицинских наук, врач высшей категории. Я не могу сейчас сказать, что все три операции у неё были плохие. Не могу сказать по очень простой причине: у нас пока идет разбор,- заявил директор Алматинской многопрофильной клинической больницы Жумахан Молдакулов. Пострадавший от многократных неудачных операций пациент намерен подать в суд.

Главней всего – погода в доме

В региональной службе коммуникаций Алматинской области прошел брифинг на тему: «Пожарная безопасность в отопительный период» с участием двух представителей областного департамента по ЧС – заместителя начальника управления контрольной и профилактической деятельности в области пожарной безопасности Бауыржана Сулейменова и главного специалиста отдела государственного пожарного контроля вышеуказанного управления Толкын Катышевой. Спикеры рассказали журналистам областных и республиканских СМИ о том, какая ситуация сложилась на территории Жетысу в плане обеспечения пожарной безопасности в жилом секторе. С начала текущего года произошли уже 1558 пожаров с материальным ущербом более 170 млн тенге, в огне которых погибли 18 взрослых и детей, 34 человека получили травмы различной степени тяжести. В качестве превентивных мероприятий сотрудниками районных и городских подразделений ДЧС были проведены 3 этапа месячника пожарной безопасности в жилом секторе, в ходе которых они прочли в общеобразовательных школах и других организациях 4134 лекции, провели 3191 сход с населением и охватили подворным обходом порядка 293 тысяч жилых домов и квартир, включая постройки барачного типа и дома повышенной этажности (10 и более этажей), обучили Правилам пожарной безопасности в быту свыше 745 тысяч человек. В целом спикеры брифинга настоятельно рекомендовали всем домовладельцам жилого сектора содержать печное оборудование в порядке и периодически проводить его профилактику.

Мать-кукушку обязали к алиментам

В Алматинской области многодетную мать, бросившую бывшему мужу пятерых детей, административный суд оштрафовал за долги по неуплате алиментов. Решением суда женщине назначен штраф в размере 10 месячных расчетных показателей (МРП равен 24,4 тыс тенге). Напомним, что 35 летняя женщина развелась с мужем в 2016 году, оставив ему на воспитание пятерых детей. С тех пор мужчина стал для детей и мамой и папой. Тем самым самостоятельно воспитывает двоих сыновей и трех дочек. Также известно, что еще в прошлом году суд обязал женщину выплачивать алименты, но отец-одиночка до сих пор не получил от нее никаких денег. Общий долг матери-кукушки по алиментам на сегодняшний день превысил один миллион тенге. Должницу, которая не интересовалась судьбой своих детей, разыскивали больше года. Нашли ее в Карагандинской области. Причину не выплаты мать объясняет отсутствием постоянной работы.

Признание за силу духа

В канун Международного дня инвалидов в Астане прошла торжественная церемония награждения общественной премией «Жан Шуақ» людей с особыми потребностями за весомые достижения В этом году среди лауреатов премии талантливый композитор Севда Алиева. Она пишет нежнейшую музыку. Творчество ее оценено на многих творческих конкурсах международного уровня. «Токийский дождь» – так называлось ее сочинение, которое Севда Алиева исполнила на фортепиано. На церемонию награждения собрались известные артисты, спортсмены, телеведущие, общественные деятели. Потому что, если вдуматься, мир не делится на здоровых людей и людей с особыми потребностями. Впервые общественную премию «Жан Шуақ», учрежденную республиканским общественным объединением «Казахстанская конфедерация инвалидов», вручали десять лет назад. Тогда, как и сейчас, общественную награду вручали людям с особыми потребностями за весомые достижения в области спорта, культуры, вокально-инструментального исполнения, прикладного искусства, общественной деятельности, за танцы на колясках. Особенно радует, когда среди награжденных – люди, которые внесли огромный вклад в улучшение качества жизни своих соотечественников с особыми потребностями. В канун Международного дня инвалидов в Астане прошла торжественная церемония вручения юбилейной десятой по счету общественной премии «Жан Шуақ», состоявшейся в рамках партийного проекта партии «Нұр Отан» «Кедергісіз келешек» – «Будущее без барьеров» и программы модернизации общественного сознания «Рухани жаңғыру». В ней  приняли участие секретарь партии «Нұр Отан» Фархад Куанганов, депутаты Мажилиса Парламента РК, а также партнеры партии по реализации партийного проекта «Кедергісіз келешек». Как всегда, в центре внимания церемонии награждения были люди с особыми потребностями. Многие из них приехали в столицу из разных регионов страны, всем им оказана непосредственная помощь в рамках партийного проекта, все они, без исключения, достойны настоящего подражания и искреннего восхищения. Надо ли говорить, что в нашем обществе существовал некий стереотип о том, что человек с инвалидностью не может или не желает трудиться и живет на попечении близких родственников и государства. Как показывает жизнь, эта стигма уходит в прошлое, и радует, что она оказывается ошибочной. Сегодня такие люди стремятся реализовать свой потенциал практически во всех сферах. Это еще раз продемонстрировало вручение общественной премии «Жан Шуақ». Неоценимую роль в социализации людей с особыми потребностями играют организации, которые занимаются их проблемами. Одним из ярких примеров является Казахстанская конфедерация инвалидов, которая при поддержке партии «Нұр Отан» проводит ежегодное вручение общественной премии «Жан Шуақ» в течение многих лет. А инициатором премии был президент Казахстанской конфедерации инвалидов Иран Омарбеков. К большому сожалению, Ирана Елюбаевича нет с нами, но его дело продолжает жить. Документальный фильм «Мечта Ирана», который был предложен для просмотра в начале церемонии, предоставил возможность вспомнить события десятилетней давности и подвести первые итоги. За 10 лет общественной премией «Жан Шуақ» награждены более 60 человек не только со всего Казахстана, но и из Германии, Болгарии, Польши, России. Стоит ли повторять, что все лауреаты талантливые, сильные, целеустремленные, героические люди.  – Общественная премия «Жан Шуақ» объединяет не только людей с особыми потребностями, но и тех казахстанцев, кто разделяет чужую боль как свою, неравнодушных к проблемам и стремлениям сограждан интегрироваться в современное казахстанское общество, стать полноправными участниками процессов развития нашей страны. Реализуя политику Главы государства  по созданию безбарьерной среды для граждан, имеющих инвалидность, «Нұр Отан» одной из первоочередных задач ставит максимальное содействие в обеспечении нормальной и комфортной жизни каждому из них, – отметил в своей приветственной речи на торжественной церемонии вручения премии «Жан Шуақ» секретарь партии «Нұр Отан» Фархад Куанганов.По данным статистики, сегодня в стране проживает более 650 тысяч граждан с инвалидностью. За этой цифрой стоят много казахстанцев, которые волею судьбы имеют различные проблемы со здоровьем.  – И мы должны им помочь реализовать свой потенциал и достичь своих заветных желаний. Поэтому оказание им помощи, создание для них благоприятных условий для нормальной, комфортной жизни, для их успешной социализации в обществе, реализации их трудового и творческого потенциала – это задача всего общества: бизнеса, центральных и местных госорганов, а также общественных организаций, какой является наша партия, – подчеркнул секретарь партии «Нұр Отан» Фархад Куанганов. – Именно поэтому на протяжении четырех лет партия Елбасы совместно с уполномоченными государственными органами и неправительственными организациями успешно реализует партийный проект «Кедергісіз келешек» – «Будущее без барьеров», главной целью которого является содействие улучшению качества жизни казахстанцев с инвалидностью. За три года реализации проекта «Кедергісіз келешек» можно говорить и о его результатах. За это время оказано содействие в трудоустройстве свыше 34,5 тысяч инвалидов, обследовано более 17 тысяч объектов социальной инфраструктуры на предмет паспортизации и качества адаптации для нужд людей с инвалидностью. Вовлечено 467 субъектов бизнеса, благотворительных организаций для оказания практической помощи людям с ограниченными возможностями и в общественных приемных партии проведено 4193 тематических приема по проблемам лиц с ограниченными возможностями. В рамках совершенствования законодательства принято 78 поправок в Закон РК «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам защиты прав инвалидов», пересмотрены СНиПы. Как резюмировал свое выступление секретарь партии «Нұр Отан» Фархад Куанганов: – Конечная цель наших совместных усилий – облегчить жизнь людям с ограниченными возможностями, сделать так, чтобы ограничений было меньше, а возможностей – как можно больше. – Мы вручаем премию в канун Международного дня инвалидов. Во всем мире он празднуется 3 декабря. Этот день призван привлечь внимание широкого круга общественности к проблемам инвалидов, защите их достоинства, прав и благополучия. Лауреаты премии «Жан Шуақ» – талантливые, целеустремленные и бесстрашные люди, которые доказывают своим примером, что, несмотря на проблемы со здоровьем, жизнь дана для счастья, – такими словами поприветствовала присутствующих депутат Мажилиса Парламента РК, президент Республиканского общественного объединения «Казахстанская конфедерация инвалидов» Жанат Омарбекова. Наступает волнительный момент. Зал стоя, овацией, принимает лауреатов общественной премии «Жан Шуақ». Да и как иначе. Ведь у каждого из них и нынешних лауреатов за спиной тяжелейший путь преодоления, переосмысления и адаптации к нелегким, а порой неведомым для большей части общества условиям жизни. Но они все – победители и достойные граждане своей страны.  В нынешнем году «За вклад в развитие инклюзивного образования в средних специальных и высших учебных заведениях» и «За вклад в улучшение качества жизни людей с инвалидностью» премии вручены Мурату Абдумомынову и американке Илеане Родригез. Премией за выдающиеся достижения людей с ограниченными возможностями в номинации «Танцы на колясках» удостоена чемпионка мира в танцах на колясках Карлыгаш Тынабекова. В номинации «Спорт» лауреатом премии стал Аманкельды Алиев.Лауреатом премии за выдающиеся достижения людей с ограниченными возможностями в номинации «Общественная деятельность» названа Шолпан Суттибаева из Уштобе Алматинской области. В номинации «Культура» премию получила Асель Кульжанова из Павлодара. Композитор, автор и исполнитель, которая порадовала своим очаровательным творчеством, исполнив жизнеутверждающую композицию «Все будет хорошо». 

Немеркнущие страницы столетий

«Рухани қазына» - одно из важнейших направлений программы «Рухани жаңғыру» ставит своей целью возрождение в обществе интереса к нетленным духовным ценностям, олицетворяющим национальную самобытность казахской нации, величие кочевой цивилизации номадов, которые дошли до нас в традициях, обрядах, образе жизни и менталитете, сохранившихся благодаря генетической памяти народа Гордость за историю государства и родного края наши соотечественники должны впитать еще в колыбели, вместе с молоком матери. И мы должны отдать дань уважения и благодарности людям, сумевшим сохранить бытовые традиции народа, и более того, воссоздать их, буквально по крупицам собирая материальные памятники прошлого.  Мухамед Исабеков – житель села Нура Енбекшиказахского района, большую часть своей жизни посвятил этой благородной цели. Еще в начале 90-х годов прошлого столетия, он вместе со своими сподвижниками-односельчанами стоял у истоков возрождения казахской национальной охоты с ловчими птицами. Если обратиться к истории, то традиции охоты с ловчими птицами существуют у многих народов мира, но еще в средние века нашей эры они потеряли свое прикладное значение и стали одним из видов развлечения для знати. Русские князья любили соколиную охоту в глухих чащобах густых лесов, охота с соколами до сих пор остается излюбленным развлечением иранских шейхов, английские короли также были обязаны, согласно своему статусу, участвовать в соколиной охоте, не случайно она называется королевской охотой. Если выразиться современным языком, то охота с соколом и ястребом превратилась в один из элитных видов спорта. А казахи – единственный народ в мире, который использовал охоту с ловчими птицами не только как развлечение, но и как ремесло, вплоть до 40-х годов прошлого столетия. И казахи, опять же единственный народ в мире, который благодаря своему генетическому коду сумел приручить орлов - птиц гордых и сильных. Охота с беркутами – один из видов занятий казахов, еще с седой древности. Были случаи, когда в годы джута один охотник с беркутом или орлом спасал от голодной смерти целый аул. Ведь в отличие от соколов и ястребов, которые могли охотиться только на мелкую дичь – зайцев, куропаток, уток, беркуты могли справиться с сайгаками, архарами, с хищниками-волками. Рассказывают в народе, что иногда беркуты могли завалить балхашских тигров в тугаях. Почему же охота с беркутами, как вид занятий казахов, практически исчезла во второй половине прошлого века, сохранившись лишь в отдаленных, труднодоступных, горных аулах. Причина проста. Политика Кремля была направлена на подавление национального самосознания и национальной самобытности казахов во всех сферах жизни. Впрочем – это коснулось, правда в меньшей мере, и других народов бывшего Советского Союза. Но распад СССР, воздух свободы и обретения независимости, разбудили дремавшие десятилетиями в тисках советской политики чувства и национальное самосознание казахского народа. В 1990 году в с.Нура было образовано в общество по охоте с ловчими птицами «Жалаир Шора», ставшее центром возрождения этого национального вида спорта в Казахстане и давшее толчок его развитию в других областях республики. А начиная с 1995 года, стали проводиться ежегодные республиканские соревнования «Сонар» под эгидой республиканской федерации по национальным видам спорта. «Сонар» сразу привлек внимание иностранных туристов своей неповторимой экзотикой и величественной картиной гармоничного взаимодействия человека и птицы на дикой природе. Нужно было видеть, как завороженно, затаив дыхание, смотрели гости из Европы, Японии и Азии на парящего в небе беркута, который внезапно падал камнем вниз, настигая, мелькающую среди каменных валунов дичь – лисицу или волка. Кстати, беркутчи из Нуры еще в конце 90-х годов по приглашению были гостями на открытом первенстве Великобритании с участием спортсменов из многих европейских стран и где присутствовала королева Елизавета. В 2003 году Мухамед Исабеков открыл единственный в Казахстане музей национального вида охоты с ловчими птицами, который в настоящее время возглавляет его родная сестра Динара Серикбаева и общественный фонд «Жеті қазына» по разведению охотничьих собак казахской породы тазы. Экспонаты этого уникального музея собирал сам Исабеков и его ближайшие друзья. Мухамед ага вдоль и поперек излазил горы и ущелья на территории Енбекшиказахского и Райымбекского районов. Сейчас в музее имеются наконечники стрел и копий, обломки сабель и кинжалов, каменные изваяния VI-VIII вв., н.э. тюркского периода, глиняная и керамическая посуда, украшения из серебра ХV-XIX вв., другие изделия. В книге почетных гостей музея много известных имен. Например, потомок графа Шереметьева, который побывал в музее вместе с Даригой Назарбаевой, оставил в книге восторженную запись о своих впечатлениях, когда увидел среди экспонатов фитильное ружье русских мастеров-оружейников, найденное в наших горах. Посол Великобритании Кэролайн Браун вместе со своими коллегами из других стран уже трижды побывала в музее, ей также показали охоту с беркутами и тазы. Леди тоже оказалась без ума от увиденного, о чем и оставила запись в книге. Есть здесь автограф и наследного принца Саудовской Аравии.  Что касается тазы, то у Исабекова в настоящее время 15 особей жетысуской или иначе, южной породы тазы. Порода тазы делится на три вида: сары-аркинская белой масти, восточно-казахстанские голубой масти и жетысуские голубой масти. Скрещивать их между собой не рекомендуется, так как они могут утерять свои уникальные способности. Первые два типа тазы приспособлены для охоты в зимний период, а южный вид - для охоты в жаркую летнюю пору. Пошел по стопам отца и сын. Куаныш Исабеков – многократный чемпион Казахстана по охоте с беркутами. Кстати, ему рукоплескали 10000 зрителей, стоя на стадионе во Франции, где он принимал участие на показательных выступлениях по охоте с ловчими птицами. Когда он продемонстрировал казахскую джигитовку верхом на коне с беркутом в руках, французы были в шоке. А ведь лукавые французы, чтобы испытать казахского джигита, подсунули ему необъезженного, полудикого коня. Еще Куаныш Исабеков – автор книги «Саят» о беркутах и беркутиной охоте, завоевашей II место на книжной выставке стран СНГ в Москве. Можно долго говорить об этих удивительных людях из села Нура, но главное, что они есть и бескорыстно вкладывают свою лепту в возрождение духа и традиций «Мәңгілік Ел». Ерганат УРАЛБАЕВ,Енбекшиказахский район. 

Усилить работу по всем направлениям!

В областном акимате Воплощение в жизнь госпрограммы «Рухани жаңғыру» должно служить одним из главных ориентиров работы всех исполнительных органов на местах. При этом особое внимание следует уделить наибольшему охвату населения в проводимых мероприятиях и вопросам пропаганды через печатные и электронные СМИ и различного рода социальные сети в Интернете. Об этом говорилось в ходе селекторного совещания, состоявшегося в областном акимате под председательством заместителя акима области Жаксылыка Омара. Более подробно о реализации программы в регионе изложил в своем докладе руководитель областного управления внутренней политики Рустам Алпысбаев. Так, по его словам, в области на сегодня разработана специальная «Дорожная карта» претворения в жизнь программы, вокруг которой и организуются различные мероприятия. Сформирован реестр, включающий в себя 307 крупных мероприятий международного, республиканского и областного масштабов.  - В целом, в регионе за 7 месяцев проведено более 4,5 тысяч мероприятий с охватом около 800 тысяч человек. К примеру, совместно с университетом имени Демиреля разработано мобильное приложение «Жетісудың сакралды жерлері» на трех языках. Организованы и продолжаются в этом месяце три блог-тура по сакральным местам, позволившие участникам экспедиций изучить уникальные памятники природы. Кроме того, разработана скретч-карта сакральных мест Жетысу, проведена научно-познавательная экспедиция в отдаленные районы края, разрабатывается план по установке инфо-центров на туристических объектах области и города Талдыкоргана, - уточнил Р.Алпысбаев.  В ближайшие дни в области планируется проведение форума неправительственных организаций по трем основным концепциям программы «Рухани жаңғыру»: конкурентоспособность, прагматизм, открытость сознания. В целом, как сказал докладчик, институты гражданского общества и молодежных НПО полноценно вовлечены в реализацию программы.  - Вместе с тем необходимо отметить, что на эффективность реализации программы влияет ряд факторов. По подпрограммам «Тєрбие және білім», «Атамекен», «Рухани ќазына» проводятся мероприятия, не вполне соответствующие тематике с привлечением небольшого количества населения, - сказал Р.Алпысбаев. В свою очередь заместитель главы региона Ж.Омар акцентировал внимание на более серьезном отношении руководителей всех подведомственных структур к программе «Рухани жаңғыру». - Есть еще много недоработок, это прежде всего касается районов. Нужно усилить работу, расширить охват населения на местах, обратить внимание на работу через социальные сети. Мир не стоит на месте, и вместе с технологическим прогрессом мы должны усовершенствовать и наш подход к вверенному делу. Тем более, вопрос касается реализации программы Главы нашего государства, - подчеркнул в завершение Ж.Омар. В ходе совещания были также рассмотрены организационные вопросы подготовки к празднованию Дня Первого Президента и Дня Независимости. Отметим, что в рамках торжественных мероприятий в области планируется открытие 100 различных социальных объектов, в числе которых жилье, детские сады, школы, опорные пункты полиции и многое другое. Хасан Еспанов

«Место стонов и рыданий» казахского народа

В честь победы над джунгарскими завоевателями в XV-XVIII веках воздвигнут монумент «Памятник Аныракайской битве» в селе Танбалы Алматинской области. На холме возвышаются две каменные стелы, составленные из светлого и темного камня. Именно здесь, в местности Аныракай, в 1729 году произошло самое кровопролитное сражение с джунгарами, в народных преданиях эта долина носит название «место стонов и рыданий». Стелы символизируют противостояние и драматическую борьбу двух народов. Казахов, обозначает более высокая стела с вершиной, устремленной вверх, а джунгар – стела пониже. Стела из красного гранита означает казахов, а серый цвет второй стелы – джунгар. Монумент окружают 12 камней со знаками животных восточного календаря. История о тех сражениях повествует так: Джунгарские вторжения 1717-1718 гг., обострили внутренние усобицы казахского общества. В 1718 г. джунгары предприняли стремительный поход через Семиречье к рекам Арысь, Боген, Чаян, их целью было захватить ставку ханов – Туркестан. В конце 1722 г., в обстановке начавшегося перемирия с маньчжурскими правителями Китая, джунгары решили нанести новый мощный удар по Казахстану и весной 1723 г. был осуществлен спланированный завоевательный поход, который вошел в историю казахского народа как в «годы великого бедствия». К 1723 году ситуация в казахско-джунгарских отношениях резко изменились к худшему. Многие казахские племена под напором джунгаров вынуждены были покинуть веками насиженные места, что повлекло «неминуемое разорение и гибель… Нищета и страдания сделались всеобщими, иные умирали с голоду…». Начались «годы великого бедствия» — «Актабан шубырынды, Алкакол сулама» что означает «брели, пока не забелели подошвы, упав без сил, лежали вокруг озера» тогда-то и «родилась старинная казахская песня-плачь (жоктау) «Елимай» («О, народ мой»), как символ народной скорби об этой трагедии. С казахской стороны в сражении участвовали представители всех трёх жузов в количестве до 30 тыс. человек, в том числе Каракыпшак Тлеули батыр Канжыгалы Богенбай батыр, Кабанбай батыр, Санрык Токтыбайулы, Барак Шорекулы, Тортаул Олжабай, Отеген Отегулулы, Богенбай Бозкосулы, Акша Сартулы, Бопай бий, Кангельды Срымбетулы, Алшин Тайлак, Есеркен Жаманкараулы, Толе би, Койгельды Батыр, Бекжан Батыр и другие знаменитые батыры. Общее руководство осуществлял Абулхаир-хан. Индивидуальное вооружение казахских конников состояло из лука со стрелами, сабли, боевого ножа, копья, боевого топора (айбалта), плетки-камшы, дубины-соил и орудия для ловли лошадей и противника – курык. Применялось и огнестрельное оружие. В казахском войске имелась хорошая разведка, опирающаяся на хорошее знание местности. В конце весны 1729 года казахское ополчение, подкрепив своих коней в песках Муюнкумов и в долинах рек Буркутты, Шабакты, Караконыз, Ыргайты, Чу, вышли в район гор Хантау, где были остановлены пограничным джунгарским отрядом. В течение 40 дней прошёл целый ряд столкновений казахского ополчения трех жузов и пограничного джунгарского отряда на Буланты-Белеуты и Анракае, в различных местах Сары-Арки, на берегу реки Или. В 1729 году в 120 км к югу от озера Балхаш, в 20 км к северо-западу от г. Алматы, в местности Аныракай (каз. – плач, стенание) произошла последняя крупная битва между казахами и джунгарами. Казахские войска, в 25-30 тысяч конников, морально и физически были готовы к проведению сражения. Решающая битва казахов и джунгар состоялась у подножья горы Анракай. В этой битве участвовали все известные батыры казахской земли (как выше отмечены), бии, султаны, родоначальники – представители всех трех жузов –Толе би, Казыбек би, Айтеке би и другие. Общее руководство казахскими силами в этом сражении было доверено Абулхайр Хану – Хану Младшего Жуза, талантливому полководцу. Главнокомандующим армиями трех жузов являлся Богенбай батыр, выходец из рода канжыгалы, племени аргын. Памятник Аныракайской битве установлен в честь 270-летия значимой победы в 2001 г. Сейчас место Анракайской битвы вошло в список 100 сакральных объектов Казахстана от Алматинской области.

Споткнулся, упал, очнулся, взятка

На минувшей неделе Департамент по молодежной политике и социальным вопросам организовала встречу на тему «Народ без коррупций – процветающий народ» с сотрудниками Департамента по делам Государственной службы и противодействию коррупции и Ресурсного центра молодежи  Алматинской области. В ходе встречи руководитель отдела по противодействию коррупции Аскар Садыков рассказал про факты коррупции в области и показал видеоролик про ситуации, произошедшие среди нашего общества. - Бороться с фактами коррупций дело не только руководства, но и  необходимо содействовать в этом всей нацией, - призвал председатель совета по противодействию коррупций ЖГУ Амангельды Катенов.

Мать-одиночка под арестом

В Илийском районе задержали женщину по подозрению в убийстве 27 летнего мужчины. Подозреваемой оказалась мать-одиночка, которая воспитывает двух маленьких детей. В местную больницу поселка Ащибулак с ножевым ранением госпитализировали молодого мужчину, скончавшегося через два часа. Стражи порядка сразу же установили дом, где потерпевший получил ранение. Владелицей дома оказалась 30 летняя женщина, которая поддерживала любовные связи с потерпевшим мужчиной и намеревалась выйти за него замуж. «Задержанная утверждает, что потерпевший мужчина в пылу ссоры заставил ее взять в руки нож и, приставив к собственной груди, нанес удар. Показания подозреваемой будут проверены в ходе досудебного расследования, возбужденного пост.106 ч.3 УК РК», - пояснил официальный представитель ДВД области Кобейхан Нурахмет. Каких-либо документов у потерпевшего не оказалось, в связи с этим сотрудники полиции пытаются определить его личность.

Неравнодушные бизнесмены вложились в туризм

Бизнесмены инвестировали в текущем году в Талгарский район Алматинской области 30 миллиардов тенге. А именно на развитие туризма, в агропромышленную отрасль и строительство заводов. Около 500 жителей обеспечили работой. Кроме того молодые предприниматели подарили районному акимату спортзал и помогли возвратить приватизированные парки. «Было подписано шесть меморандумов, учитывая, что Талгар является инвестиционно привлекательным в плане туризма. Это инфраструктура, это и близость к городу и великолепные горы. А также были подписаны два меморандума по развитию экспорто-ориентированию, по переработке сельскохозяйственной продукции», - сообщил руководитель Управления предпринимательства и индустриально-инновационного развития Алматинской области Алимжан Тохтасунов.

Жетісудың жеті кереметі

Облыстық туризм басқармасының қолдауымен Рухани жаңғыру аясында «Жетісудың жеті кереметі» атты өлкетану-экспедициясы жолға шықты. Үш күндік экспедиция Еңбекшіқазақ, Кербұлақ, Панфилов, Ұйғыр аудандары мен Талдықорған, Қапшағай қалаларындағы тарихи маңызы бар табиғи ескерткіштер мен мұражайларды қамтыды. Саяхатқа шыққан І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университеті білімгерлерінің қуанышында шек жоқ. Елбасының мақаласы шыққаннан кейін еліміздегі қасиетті жерлерді тамашалауға мүмкіндік алған үздік студенттер көп. Жастар автобустың терезесінен телміре қарап, Асанқайғы мадақтап кеткен алып мекеннің  сымбатына тамсанып отыр. Жеті кереметке тезірек жетуді аңсайды. Ақыры ұзақ жолдан соң Айғайқұмға табан тіредік. Бір-бірімен иық тіресіп жатқан, үйілген төбелердің үніне құлақ түрген сәтте шаршағанымыз сап басылды. Әншіқұмның дауысы алыстан құмыға естіледі. Самал желдің әсерінен туған бөгде әуенді сезген балалар аң-таң. Атағы әлемді шарлаған Айғайқұм туралы ел аузында жүрген әпсананы сол жерде жолыққан қария баяндап берді. Қарттың айтуынша, жоталардағы жаңғырық кері пиғылды, іші қара ниетке толы адамның құм астында қалып, жаны қиналғаннан шыққан өксігі көрінеді. Ал кейде ел-жұрт дуаланған арудың айқайына телиді. Екі нұсқаның да өз жоралғысы бар. Құмды таудың басына шығу оңай шаруа емес. Ән салып тұратын мұндай әуезді құмтөбе дүниежүзінің алты елінде  бар. Десе де, Айғайқұмды тамашалауға туристер ағылып келіп жатыр. Солармен бірге біз де арманымызды айтып тарқастық. Айғайқұмды артқа тастап, Шылбыр шатқалының төменгі сағасында жатқан ғажайып Бесшатыр қорымына келдік. Аты айтып тұрғандай, Бесшатыр бес қорғаннан құрылған. Бұл – көпшіліктің берген анықтамасы. Негізінде, бұл атау кейінгі кезде қорымның ортасындағы қорғандардың біріне қарап айтылыпты. Шындығына келгенде, Шылбыр шатқалындағы қорғандар одан әлдеқайда көп. Жәдігерлердің айырмашылығын ажырату мүмкін емес. Археологтардың еңбегін айрықша айтып кеткен де жөн. Үлкен іздестен табылған рухани қазба байлықтар қазақтың қайдан шыққандығын, қалай өмір сүргендігін айғақтап тұрғандай. Ал біз бабамыз сақтардан қалған сарқыт деп түйдік.  Алтынемел асуынан алған әсерімізді айтып болғанша, алдымыздан шырайлы Шарын шатқалы қарсы алды. Шіркін, кемиек аңғарлар кешегі баһадүр бабаларымыздың болмысы тектес биіктіктен қорықпайды. Шатқалдардың ажымдары адамды бірден өзіне баурап алады. Сирек кездесетін өсімдіктердің мекенін 2004 жылдан бастап мемлекет қорғауға алған. Көруге келген әрбір адам арнайы рұқсатсыз кіре алмайды. Күллі әлем Үлкен Колорадо каньонының «кіші бауыры» санайтын Шарын шатқалын американдықтардың өздері айналшықтап жүр. Тіпті, кейбірінің кеткісі жоқ. Тау жыныстарынан құралған ескерткіштер құдды қолмен жасалғандай құмыраға, адамға ұқсас. Неше ғасыр бойы жауын-шашын жуып, қызғылт түске боялған ойдым-ойдым шатқалдар әртүрлі кейіпте. Үнсіз жатқан алып жартастар таңғажайыптығымен таңдандырады. Ірілі-ұсақты жартастарды пішініне байланысты маңайындағы халық «жалмауыз кемпір шатқалы», «қамалдар аңғары» деп те атайды екен. Тағы бір айта кететіні, Шарын шатқалы Қазақстан табиғатының інжу-маржаны болып саналады. Бұл – оған елдің берген бағасы. Келесі күні «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейінің табалдырығынан аттаған сәтте, сонау V ғасырда жүргендей күй кештік. Сақ пен ғұннан сақталған бұйымдар білімгерлердің археологияға деген құштарлығын оятты. Іші көне дүниелердің кеніші іспетті. Әлем халқы аузын ашып қарайтын «Алтын адамды» қолмен ұстап, көзбен көрдік. Айта кетейік, мұражайда «Сақтардың тарихы мен мәдениеті», «Алтын адам», «Қазақстан археологиясы» және «Алтын адамның құпиясы» атты 4 экспозициялық зал мен «Алтын адамды» алғаш ашушылардың бірі – археолог Бекмұханбет Нұрмұханбетовтың мемориалдық бөлмесі бар. Біз үшін ең кереметі ежелгі сақ қалаларының мәдениеті болды.  Сапар барысында V ғасырдан аттап, XIX ғасырда салынған Жаркент мешітінің алдына келдік. Сәулетші Хон Пиктің шеберлігінен туған дүние. Қытайлық құпияны қазақ даласына әкелген хас шебердің басы осы мешіттің кесірінен шабылыпты. Оны біріміз білсек, біріміз білмейміз. Бүгінде ұлттық музейдің есебінде. Сыры кетсе де, сыны кетпеген мемориалды мешіт 52 бағана тізбегімен айналдыра қоршалған. Арқалығы ағашқа түсірген әсем оймышпен нақышталып жасалыпты. Бағаналарды құрастыруда бірде-бір  шеге, бірде-бір тұтқа қағылмаған. Интерьерін қоспағанда осының өзі мешіттің ерекшелігінен хабар береді. Сонымен қатар, алдына отырғызылған қара ағаш мешіттің жасын санап тұрғандай. Бұтақтары жер сүзіп жатыр. Әртүрлі түске боялған сыртқы көрінісі алыстан менмұндалап тұратындай. Білімгерлер енді мұнда жиі келіп тұратынын жарысып айтып жатты. Біз де қайта айналып келерімізге еш күмән келтірмедік.  Жақұтты Жаркент қаласында көнекөз мешітпен қатар жеті ғасырдың куәсі Әулиеағаш бар. Қалаға келіп тұрып, оған соқпай кету орны толмас олқылық. Тамыры тереңде жатқан алып ағашқа жеті адамның құшағы әрең жетеді. Басынан талай нәубетті өткізсе де, өз тұғырын сақтап қалған. Айналасындағы өзі тұрпаттас қара ағаштар қалқан болып тұрғандай. Айтпақшы, Әулиеағаш жайлы айтылатын аңыз-әңгімелер өте-мөте көп. Бір таңғалатыны, ағаштың жанында бір тамырдан таралған  жеті бірдей жас ағаш өсіп тұр. Халық оны «Жеті ағайынды» деп атайды. Сол ағайындылардың діңінен тамшылап тұрған шипалы судан барлығымыз дәм таттық.       Соңғы аялдамаға да таяп қалдық. Экспедиция Іле жағасында салынған көне шаһарға барып тоқтады. Арнайы салынған шағын қалашық қонақжай қазақ руханиятының қаймағы іспетті. Қақпасы үнемі ашық жатады. Жаугершілік заманда соғысуға тиімді болу үшін бой көтерген қаланың көшірмесі бұл. Ішіне байырғы қазақ елінің салт-дәстүріне негіз болған дүниелер жиналған. Қазір сол маңда «Қазақ Елі» атты тарихи кино түсіріліп жатыр. Білімгерлер сарайда сақталған қару-жарақтармен танысып, соғыстың айла-тәсілдеріне қанықты. Үш тәулікке созылған сапардың салтанаты осымен тамам. Білімгерлер рухани құндылықтарды қадір тұтуды, оған құрметпен қарауды ұғынды. Елбасының Рухани жаңғыру бағдарламасының жастарға берер пайдасы көл-көсір. Рухани керуен – соның бір айғағы. Ал, Жетісу – рухани өлке. Неге десеңіз, даңқты бабалардың табаны тиген топырақтың құнарлығы мен құндылығы ақынның жырына арқау болып, мәдениеттің мәйегіне айналды. Мұхтар КҮМІСБЕК

Қайраткер атындағы мектеп

Жуырда Шелек ауылында өткен айтулы шара мемлекет және қоғам қайраткері Абдолла Розыбакиевтің 120 жылдығына және қайраткер атындағы орта мектептің 50 жылдығына арналды. Салтанатты жиынды аудан әкімінің орынбасары Айбек Бидаев ашты. Абдолла Розыбакиев туралы деректерге көз салсақ, талай жайды аңғарамыз. Абдолла Ахметұлы – күрескер. Өз заманының озық ойлы адамы. Екіншіден, қазақ, ұйғыр халқының ажырамас бірлігін нығайту үшін қызмет етті. Тамырлас және бауырлас ұлттардың ынтымағы артып, мәдениетінің көркеюін тіледі. Артына осы тектес өлмейтін өнеге қалдырған тұлға. А. Розыбакиев 1887 жылы Шелек өңіріндегі Киікбай ауылында дүниеге келген. Жетісу жерінде кеңес билігін орнатуға белсене қатысты. Верный қалалық мұсылман жұмысшылары одағының хатшылығына сайланды. Жетісу облыстық ревкомының мүшесі болып, Ораз Жандосовтардың сенімді серігіне айналды. Ол оқып үйренуден жалыққан емес. Мәскеуге барып білімін шыңдады. Ғылыми жұмыстармен де айналысты. Ұйғыр тілінде шығатын «Кембағалдар авази» газетінің ұйымдастырушысы және алғашқы редакторы болды. Айта берсек мұндай мысалдар аз емес. Өкінішке қарай, айтулы қайраткер 1937 жылғы саяси репрессияның құрбаны болды.  Отаны өзінің адал перзентін әрқашан ардақтап келеді. Алматы қаласында А. Розыбакиев атындағы даңғыл бар. Қала мен облыстағы бірқатар мектептер қайраткердің есімімен аталады. Оның рухы халқының лайықты құрметіне бөленуде. Соның бір дәлелі – Шелектегі Абдолла Розыбакиев атындағы орта мектеп. Бұл оқу орны жарты ғасырдан бері жас ұрпаққа сапалы білім, саналы тәрбие беріп келеді. Алтын ұядан қанаттанған түлектер халықшаруашылығының барлық саласында жемісті еңбек етуде. Алдыңғы толқын ағалар дәстүрін кейінгі толқын інілері жасампаздықпен жалғастыруда. Сонымен қатар, халық бірлігін насихаттап, қазақстандық патриотизм идеясын ту етіп көтеруде. Салтанатты шарада сөз сөйлеген аудан әкімінің орынбасары Айбек Бидаев Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласынан туындаған бастамалардың өміршеңдігі мен маңыздылығына тоқталды. Әсіресе, «Туған жер» бағдарламасы бойынша аудан өңірінде бірқатар айтулы шаралар іске асқанын тілге тиек етті.  – Енді бүгін өздеріңіз куә болып отырғандай А. Розыбакиев атындағы орта мектептің айналасы абаттанып, көркіне көз тоятын келбетке енді, – деді Айбек Дүйсембекұлы. Аталған шараны ұйымдастырған Ұйғыр этномәдени бірлестігі. Мектепті абаттандыруға М. Абдуллаев, А. Камбаров, А. Абаков секілді кәсіпкерлер демеуші болды. 14 миллион теңге қаржы жиналып, игілікті іске жұмсалды. Соның нәтижесінде мектеп ауласындағы 650 шаршы метр жерге асфальт, 2000 шаршы метр алаңға арнайы бетон кірпіштер төселді. Алаңның айналасы қоршалып, 150-ге жуық ағаш көшеттері отырғызылды. Кәсіпкерлер «көп түкірсе – көл болатынын» ынтымақты істері арқылы тағы бір көрсетті. Есімі елге белгілі кәсіпкер Дилмұрат Кузиев мұндай жұмыстар Абдолла Розыбакиев атамыздың рухына арналған ұрпақ тағзымының белгісі екенін айтты. Ал, ақын-жазушылар Жамшит Розахунов, Ахметжан Аширилер қайраткердің отансүйгіштік қасиеттері мен азаматтық ерекшеліктерін әңгімеледі. Сөйтіп, туған жерге ту тіккендер Шелек ауылының көркі мен сәулетінің артуына осылайша өз үлестерін қосты. Салтанатты шараның соңы ұйғыр ансамбльдерінің, әншілері мен бишілерінің өнеріне ұласты. Б. БАТЫҚҰЛЫ. Еңбекшіқазақ ауданы.

Еркіндігім, қасиетім, қастерлім

Рухани жаңғыру арқылы «Жер тарихы – ел тарихы» екеніне көз жеткізіп, туған жерге ерекше ықыласпен қарайтын кез келді. Тәуелсіз ел дегеніміз – көңілінде шер, көзінде мұңы жоқ қоғамдағы халық. Осы ұғымға әбден лайық қазақтың көңіліндей дарқан, пейіліндей кең, жүрегіндей жылы Ұлы Даланың кескін-келбеті уақыт өткен сайын жасарып, жаңарып келеді десек, қателеспесіміз анық. Тәуелсіздік – әр қазақтың бағын ашты, әр отандасымыздың ертеңге деген үмітін үкіледі. Жастардың жігерін жаныды. Аға буынның мерейін тасытты. Демек, бабалар аңсаған еркіндіктің балдай дәмін ширек ғасырдан астам уақыт татып, қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған бейбіт тірлікте ғұмыр кешкен біздің ұрпақ шын бақытты. Елбасымыз ұрпағымыздың бақытты болашағы үшін тынымсыз күндер мен түндерді өткізіп, жасампаздық еңбегін жалғастырып келеді. Дүйім жұрттың назарын өзіне аударған Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласының мазмұны терең және ұлттық кодымызды сақтаудың тәсілін ашып, нақты бағдарламаны алға қоюымен ерекшеленді. Нәтижесінде ұлттық жаңғыру – ұлттың сана-сезімінің көкжиегін кеңейту, ұлттық ерекшелігімізді сақтап, сипаты мен мағынасын, түрін, көкжиегін кеңейту арқылы тарихымызды таразылауға шақырады. Осы орайда төл тарихымызға, абыз бабалардың өткен өмір салтын зерделеп, шынайы прагматизмнің жарқын үлгілерін табу қажеттігін міндеттейді. Ұлттық рухымыздың алтын діңгегі – салт-дәстүріміз, тіліміз бен әдебиетіміз, жөн-жоралғымыз.  Жаңғыру деген сөздің мағынасы терең әрі жан-жақты. Дүние жаңармаса, жаңғырмасы әлем не күйге түседі? Бір сәт ойлаудың өзі көңілге алаңдаушылық әкеледі екен. «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты құнды құжатта жаңғыру ұғымының өзі мейлінше көнерген, жаһандық әлеммен қабыспайтын кейбір дағдылар мен әдеттерден арылу екендігі атап айтылған. Демек, дамыған мемлекеттердің озық үлгілерін үйрену, ұлттық код, ұлттық мәдениетті сақтау мен алдағы дамуымызға кедергі келтіретін әдеттерден саналы түрде бас тартуға шақырады.  Мақаладағы «Таяу жылдардағы міндеттер» тарауында халықты толғандырған көптеген мәселе көңілден шығады. Ол – тіл мәселесі, туған жер тарихы, ел мен жерге деген азаматтық көзқарасты қалыптастыру жайы. ХІХ ғасырдың басында қазақтың басынан тайған бақтың 1991 жылы түбегейлі тәуелсіздігімізді алғанға дейін қайта қонбағаны, елім деп еңіреп өткен арыстарымызға арман болғаны талассыз шындық. Уақыт пен кеңістік сахнасындағы сарғайған мұрағаттарға зер салып қарар болсақ, ақындар мен батырлар елі атанған Жамбыл ауданының ең алғашқы орталығы – Тарғап қыстағы болғандығын көреміз. Аталған елді мекен 1890 жылы Жетісу уезінің Қастек болысына қарасты Верный – Қарабалта пошта-байланыс жолында бекет болып ашылды. Дәл сол жылы «Жетісу» естелік кітабында жазылғандай, Сәт Ниязбекұлы болыс сайланып, ол өңір Батыс-Қастек болысы атанды. «Жердің аты – тарихтың хаты» демекші, атамекенге сұқты көзін қадаған сыртқы жаулармен қаһарман бабаларымыздың әділетті соғыс жүргізгені белгілі. Сол қаһармандардың қатарындағы Қарасай баба мен оның ерлік дәстүрін лайықты жалғастырған Қараш, Қастек, Қазыбек бек, Қасқары, Наурызбай, Өтеген, Райымбек, Ботбай, Сәмен, Көкбарақ, Саурық, Сұраншы, Сыпатай, Бекболат және басқа баһадүрлер есімдері бүгінгі ұрпақ үшін ұранға айналып, рухы ұлы істерге ұмтылдыруда. Басқаны былай қойғанда, Қастек болысындағы елдің 1916 жылғы жантүршігерлік жағдайын еске түсірудің өзі-ақ отарлаушылық зардабының қаншалықты ауыр болғанын айқын көрсетеді. Соған қарамастан 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін Ораз Жандосов, Жұбаныш Бәрібаев, Тоқаш Бокин, Қанай Боранбаев сынды біртуар арыстар елді Кеңес өкіметін қолдауға үндеді. Алайда, көп ұзамай аталған ұлт зиялылары өздері белсене құрған қоғамнан адам айтқысыз қорлық пен зорлық көрді.  Елбасы Рухани жаңғыру мақаласында: «Ауылым – әнім» атты әнді айтқанда, «Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін» деп шырқайтын едік қой. Бажаймен қарасақ бұл мағынасы терең сөздер. Бағдарлама неге «Туған жер» деп аталады? Адам баласы  шексіз зерденің ғана емес, ғажайып сезімнің иесі. Туған жер – әркімнің шыр етіп жерге түскен, бауырында еңбектеп, қаз басқан қасиетті мекені, талай жанның тұратын өлкесі. Оны қайда жүрсе де жүрегінің түбінде әлдилеп өтпейтін жан баласы болмайды», – деп туған жерге, еліне, оның мәдениеті мен салт-дәстүріне айрықша атсалысу – шынайы патриотизмнің маңызды бөлігі екендігін ескертеді.  Алматы – Бішкек күрежолының бойында ғана қаншама тарихтан сыр шертетін киелі орындар жалғасып жатыр. Алматы шаһарынан шыққанда биіктегі батыр баба Наурызбай Құттымбетұлына, Сұраншы, Саурыққа тұрғызылған еңселі ескерткіштер, Аңырақай шайқасына арналған биік тұғыр, «Айнабұлақ» демалыс орнының оңтүстік батысында Мырзатай баба әулеттері – Назарбай бидің кесенесі, одан әрі Самсыдағы Сәмен батыр ескерткіші, Қараш батырға, тағы басқа да бүгінгі тәуелсіздігіміз үшін түн қатып, құсұйқылы күн кешкен бабаларға деген ұрпақтарының шынайы сүйіспеншілігінің белгісі ретінде қойылған тарихи жәдігерлер бүгінгі ұрпаққа өнеге ретінде қалдырылды. Сондай-ақ Қобызшы, бақсы Түктібай Жарылғапұлына, Құртқа тәуіп Сұлтанқожаұлына, тағысын тағы бойларына Алла берген ерекше қасиетімен белгілі абыз-бабалар мәңгі мекен еткен киелі орындар қатары да бар. Экспедиция осындай тарихы терең жәдігерлердің тізімін тізіп, бүгінгі және ертеңгі ұрпаққа қалдыруға бетбұрыс жасап, жақсы істің тиянағын келтіруде.  Ендігі кезекте киелі елі мен жерін бодандықтан азат ету жолындағы дарабоздардың жанқиярлық ерлік істерін жаңғырған қоғамымыздың даму үрдісіне лайық насихаттау – әрқайсымыздың перзенттік парызымыз десек, мектеп ұжымдары ардагерлермен кездесу өткізіп, тәрбие сағаттарына шақырып, жұмыстарын жүйелей түссе нұр үстіне нұр болар еді деген ой келеді.  Тарих – әр ғасыр тамыршысы. Мұрағат беттеріне үңілсек, одан  талай-талай жайларға қанығамыз. Облыстық мемлекеттік мұрағатының жәдігерлеріне жүгінсек, Жетісу губерниялық атқару комитеті төралқасының 1928 жылғы наурыздың 27-29 күндері өткен кезекті мәжілісінің ІІ хаттамасынан «аудандастыру жобасын анықтау туралы» мәселе қаралғанын көруге болады. Онда Қордай ауданын Қордай және Қастек аудандарына бөліп, Қастек ауданына 1-7 ауылдарды, Майтөбе болыстығының Қарабұлақ ауылын, Ұзынқарғалы болыстығының 1-5 және 10-12 ауылдарын қалдыру, сондай-ақ, Қастек ауданының орталығын Тарғап қыстағы деп белгілеу туралы айтылған. Тағы бір деректе Қастек ауданының Қазақстан Орталық атқару комитетінің 1928 жылғы 3 қыркүйекте шыққан арнайы Жарлығымен құрылып, шекараларының бекітілгені жайлы бұрынғы құжаттарға сілтеме жасалған. Негізінен алғанда қыркүйектің 3-жұлдызын ауданның ресми түрде құрылған күні деп санаған дұрыс сияқты. Арада тура он жыл өткеннен кейін, яғни 1938 жылы ұлы жырау бабамыз Жамбылдың шығармашылық қызметіне 75 жыл толу мерейтойына байланысты Қазақ КСР Орталық атқару комитеті Төралқасының 1938 жылғы 19 мамырдағы Қаулысымен Қастек ауданының атауы Жамбыл ауданы болып өзгертілген. Орайы келгенде айта кететін бір жайт, ауданның тарихи жылнамасына көз жібергенде оның әрбір кезеңінің айрықша бедері бар екенін аңғару қиын емес. Мәселен, отызыншы жылдардың басындағы ақсүйек ашаршылықпен қабаттаса келген қасап қырғынға ешкім тосқауыл қоя алмады. Осылайша 1937 жыл тағы бір қасіретті көлденең тартты. Бұған нақты мысал ретінде 1996 жылы «Әділет» қоғамы шығарған «Азалы кітапқа» ауданымыздан кезінде жазықсыз айдалып, атылған және кейін ақталған 50-ге жуық жерлесіміздің аты-жөндері енгізілгенін айта кеткеніміз жөн. Өкінішке қарай, бұл еңбекке қосылмай, елеусіз қалғандардың да бар екенін ойласақ, жазықсыз атылып, сотталып кеткендердің саны 200-ден асатын сыңайлы. Осыншама зұлымдық пен зобалаңнан кейін де елдің жағдайы оңала қоймаған. Себебі, аудан жұртшылығы 1941–1945 жылдардағы сұрапыл соғыстың қасіреті мен тауқыметін де аз тартқан жоқ. Сындарлы шақта ауданымыздан әскерге 5806 ер-азамат аттанып, олардың 3,5 мыңға жуығы оқ пен оттың ортасынан оралмады. Майдангерлердің қатарында жерлесіміз Дадаш Бабажанов Совет Одағының Батыры атанды. Ал, Әбдірақым Әлімов пен Михаил Рыжиков «Даңқ» орденінің үш дәрежесін толық иеленді. Зияда Досбергенова сынды өжет қыз қаһармандық үлгісін көрсетіп, үш бірдей жауынгерлік орден-медальдармен марапатталды. Соғыстан қираған қалаларды қалпына келтіруге қатысқан қазақстандық 88 қыздың арасында ауданымыздың 11 бойжеткенінің болғанын, олардың қажырлы еңбегі мемлекет тарапынан ерекше бағаланғанын атап айтуға болады. Сталинград қаласын қираған үйіндіден аршып алуға атсалысқан Жұмағыз Кемербаева, Күләнда Сыдықова, Алмагүл Аманова, Мәдина Ұлтанбекова, Уәсила Әбдірахманова, Оралтай Тойбаева, Қадырғыз Жолдыбаева, Ақбала Таңсықбаева, Сәкей Бапиева, Қайша Нұрбаева, Сталинград танк зауытында істеген Жұмагүл Қуандықова мен Әспет Тоғызақованың табандатқан төрт жыл бойы ерлікке тән еңбек еткенін кейінгі ұрпақ ешқашанда ұмытпайтыны анық. Сол кезде Воронеж майданында, Курск иініндегі қырғында, Сталинград, Мәскеу түбіндегі шайқастарда, сондай-ақ, шешуші шептердің барлығында дерлік соғысқан ауылдастарымыздың арасынан небір ержүрек жауынгерлер шықты. Мысалы, Әбдіразақ Мәмиев, Құтпанқұл Монтаев, Әбіке Үмбетов, Ғали Досымбетов, Николай Гончаров, Алдаберген Байжанов, Павел Митьков, Ермек Далабаев, Әбілжан Оспанов, Григорий Пичкунов, Алексей Плаксин, Оралбай Талысбаев, Бейсен Елгезеров, тағы басқа да көптеген майдангерлердің жорық жолдары таусылмас тағылымға толы десем, қателесе қоймаспын.  Соғыстан бергі 72 жылдан астам уақытта, оның ішінде егемендікке қолымыз жеткен ширек ғасырлық кезеңде атақты ауданымызда өндіріс пен рухани өмірімізде қалдырған жарқын ізі сайрап жатқан көптеген азамат қалыптасты. Мәселен, ауылшаруашылығы мен экономиканың басқа да шешуші салаларынан, рухани ошақтардан ондаған еңбек ардагері шықты. Осыған орай, жерлестеріміз, өмірі мен кәсіби қарекеттері өшпес өнегеге айналған Социалистік Еңбек Ерлері Қ. Әбсәметов, Ы. Әлібекұлы, К. Тоқсейітова, Ш. Жандыбаев, Ж. Садуақасов, Д. Әмірқұлов, О. Ерекенов, Д. Гущин, М. Түймебаев, Ә. Құлтанов, Ә. Әлімов, Ш. Мусин, тағы басқа да майталмандардың есімдері әрдайым елінің есінде.  Жамбыл ауданы – ән-жыр мен толағай табыстың мекені. Олай дейтініміз, әйгілі ауданымыздың атақ-даңқын талай елге танытқан өнер дүлдүлдері аз емес. Ақиық ақындар Сүйінбай мен Жамбылдың өкшесін басқан Халық ақындары  Өтеп Оңғарбаев, Әбдіғали Сариев, Үмбетәлі Кәрібаев, Әсімхан Қосбасарұлы, Әлімқұл Жамбылов, ұлы композитор Нұрғиса Тілендиев, талантты сазгер Әсет Бейсеуов, дарынды жазушылар Балғабек Қыдырбекұлы, Сейдахмет Бердіқұлов, өмірден өткен ақын Есенқұл Жақыпбек  және басқа да ондаған игі жақсыларымыздың асыл бейнелерін құтты мекеніміздің ұл-қыздары санасында сақтап, жүрегінде жаттауда. Әлі де солай болары анық. Жеріміз бен еліміздің атағын айдай әлемге айшықтаған жыр алыбы Жамбылдың шарапаты тиіп, қай салада болмасын тізгін ұстап, маңдай терін төккен, қарапайым әрі қадірлі қарекетінің арқасында Алатаудай айбарға ие болған жерлестерімізді, сірә, толықтай, түгендей де алмаспыз. Осындай нысаналы ниетпен  қоғамдық пікірді зерттеп, зерделеп, үлкен-кішімен сыр бөлісіп, «Жамбыл елінің жайсаңдары» кітабын қайта толықтырып оқырман қауым мен жерлестерге ұсындым. Бұл менің Тәуелсіздігіміздің 25 жылдық торқалы тойына тартуым болды.  Рухани жаңғырудың бағыты сан салалы екенін уақыттың өзі дәлелдеп отыр. Осы бағдарламадағы «Қазақстандағы 100 жаңа есім» жобасы кешегі және бүгінгі егемен еліміздің әр саладағы табысқа жетуіне бар қажыр-қайратымен үлес қосқан көпұлтты халық өкілдерінің есімімен толықтырудың да маңызы зор. Олардың еңбегі, өмірі, жүріп өткен жолы жастарға үлгі-өнеге. Бүгін бар – ертең жоқ болады. Ал тасқа басылған, қағазға түскен дүние мәңгілік. Бұл да Елбасының көрегендік саясатына дәлел. Демек, еліміздің түбегейлі жаңаруы мен жаңғыруы және тың бастамаларды баянды ету әр азаматтың белсенділігі мен өмірге деген құштарлығына байланысты өрбитіні ақиқат. Жетісу халқы, оның ішінде жамбылдықтар осы үрдісті түсініп, туған өлкенің қайта түлеуіне тың талпыныс жасап отыр. Жаңаға деген жұрт талпынысы жүректерге жылылық ұялатуда. Жаңғыру – жаңаға, түбегейлі жақсылықтарға бағыт алу. «Тәуелсіздік еркіндігім, қасиетім, қастерлім, өзің барда өзегімде жоқ шер мұңым», деген ақын жырынан еркіндікке деген жүрек лүпілін естиміз. Іске сәт, жер жаннаты Жетісудың, жиырма бірінші алтын ғасырдың ұрпақтары.  Күмісжан БАЙЖАН, ҚР Мәдениет қайраткері.